TCK Madde 151: Mala Zarar Verme – 2026
TCK 151 – Mala Zarar Verme Suçu Temel Detaylar
Tanım: Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi cezalandırılır.
Ceza (m.151/1): 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezası (hakim seçimlik olarak birini uygular).
Şikâyet: Şikâyete tabidir. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır.
Uzlaştırma: Uzlaştırma kapsamındadır; öncelikle uzlaştırma prosedürü uygulanır.
Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi.
Zamanaşımı: 8 yıl.
Nitelikli Haller (m.152): Kamu malı, yakma/patlayıcı, ibadethane vb. hallerde şikâyete tabi değildir ve ceza daha ağırdır.
Manevi Unsur: Kast (taksirle mala zarar verme cezalandırılmaz).
Korunan Hukuki Değer: Mülkiyet hakkı.
TCK Madde 151 – Kanun Metni
TCK Madde 151 – Kanun Metni
Mala zarar verme
Madde 151– (1) Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
(2) (Mülga: 9/7/2021-7332/17 md.)
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
Genel Açıklama
Mala zarar verme suçu, bir başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yok eden, tahrip eden, bozan, kullanılmaz hale getiren ya da kirleten kişinin cezalandırılmasını öngörmektedir. Suç, malvarlığına yönelik olup mülkiyet hakkını korur. TCK m.151 suçun basit halini düzenlerken, TCK m.152 nitelikli (ağırlaştırılmış) hallerini düzenler.
Mala zarar verme suçunun temel halinde ceza seçimliktir: hakim somut olaya göre hapis veya adli para cezasından birini tercih eder. Suç şikâyete tabi olup uzlaştırma kapsamındadır. Taksirle mala zarar verilmesi cezai sorumluluk doğurmaz; ancak hukuki (tazminat) sorumluluk devam eder.
Suçun Unsurları
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Fail | Herkes olabilir. Özgü suç değildir. Malik kendi malına zarar verirse suç oluşmaz (başkasının malı koşulu). |
| Mağdur | Mal sahibi veya zilyet. Mülkiyet hakkı zedelenen kişi. |
| Suçun konusu | Taşınır mal (araç, telefon, mobilya vb.), taşınmaz mal (konut, arazi, duvar vb.) veya sahipli hayvan. |
| Manevi unsur | Kast. Taksirle mala zarar verme cezalandırılmaz; yalnızca hukuki sorumluluk doğurur. |
| Korunan hukuki değer | Mülkiyet hakkı. |
Seçimlik Hareketler ve Somut Örnekler
| Seçimlik Hareket | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Yıkma | Malın fiziksel yapısının kısmen veya tamamen ortadan kaldırılması | Konutun duvarının yıkılması, çitin devrilmesi |
| Tahrip etme | Malın kullanım amacına uygun yapısının bozulması | Aracın camlarının kırılması, kapının ezilmesi |
| Yok etme | Malın tamamen ortadan kaldırılması, varlığına son verilmesi | Eşyanın yakılması, belgenin imha edilmesi |
| Bozma | Malın işlevselliğinin ortadan kaldırılması veya azaltılması | Elektronik cihazın devrelerinin bozulması, kilide zarar verilmesi |
| Kullanılamaz hale getirme | Malın amacına uygun kullanılmasının engellenmesi | Aracın lastiklerinin kesilmesi, makinenin çalışmaz hale getirilmesi |
| Kirletme | Malın dış görünümünün veya kullanım değerinin kirlilik yoluyla azaltılması | Duvarın sprey boyayla boyanması, aracın üzerine kimyasal madde dökülmesi |
Basit Mala Zarar Verme (m.151) ile Nitelikli Mala Zarar Verme (m.152) Karşılaştırması
| Kriter | Basit Hal (m.151) | Nitelikli Hal (m.152) |
|---|---|---|
| Ceza | 4 ay – 3 yıl hapis veya adli para cezası | 1 yıl – 4 yıl hapis (m.152/1); 1-6 yıl hapis (m.152/2) |
| Şikâyet | Şikâyete tabidir (6 ay süre) | Şikâyete tabi değildir, resen soruşturulur |
| Uzlaştırma | Uzlaştırma kapsamında | Uzlaştırma kapsamında değil |
| Konu | Her türlü taşınır/taşınmaz mal | Kamu malı, kamu hizmetine tahsis edilmiş mal, ibadethane, mezarlık, doğal anıt vb. |
| İşleniş biçimi | Genel | Yakarak, patlayıcı madde kullanarak, toprak kaymasına/su baskınına neden olarak vb. |
| Görevli mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi | Asliye Ceza Mahkemesi |
| HAGB / Erteleme | Ceza miktarına göre mümkün | Ceza miktarına bağlı olarak sınırlı |
Sahipli Hayvana Zarar Verme
TCK m.151’in mülga ikinci fıkrası daha önce sahipli hayvanı öldürme, yaralama veya değerinin azalmasına neden olmayı mala zarar verme kapsamında düzenlemekteydi. 9/7/2021 tarihli ve 7332 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile bu fıkra yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde hayvanlara yönelik zarar verici eylemler ayrıca cezai ve idari yaptırıma tabidir.
Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu – E. 2022/409, K. 2022/586
Kirletme eyleminin TCK m.151 kapsamında değerlendirilebilmesi için kirletmenin sıradan/önemsiz bir iz olmaktan çıkıp malın kullanımını veya değerini etkileyebilecek ağırlığa ulaşması gerektiğini vurgulayarak kirletmenin ağırlık eşiğini belirlemiştir. Bu karar, önemsiz kirlilik ile suç oluşturan kirletme arasındaki sınırı çizen emsal niteliktedir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi – E. 2015/248, K. 2018/28
Somut olayda delillerin değerlendirilmesi sonucunda sanığın mala zarar verme suçunu işlediğinin kabulü ile hükmün denetlenmesi gerektiğini belirterek ispat standartlarını ortaya koymuştur.
Yargıtay 23. Ceza Dairesi – E. 2015/16063, K. 2016/951
Olayın özelliklerine göre eylemin haklı nedene dayandığı kabul edildiğinde mala zarar verme suçundan mahkumiyet kurulamayacağını değerlendirmiştir. Bu karar, haklı nedenin varlığının suçun oluşumunu engelleyebileceğini ortaya koymaktadır.
Şikâyet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma
Mala zarar verme suçu (m.151) şikâyete tabidir. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. Suç uzlaştırma kapsamındadır; gerek soruşturma gerekse kovuşturma aşamasında öncelikle uzlaştırma prosedürü uygulanmalıdır. Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Nitelikli haller (m.152) ise şikâyete tabi olmayıp resen soruşturulur ve uzlaştırma kapsamında değildir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Mala zarar verme suçu şikâyete tabi midir?
Evet. TCK m.151 kapsamındaki basit mala zarar verme suçu şikâyete tabidir. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. Ancak TCK m.152 kapsamındaki nitelikli haller (kamu malı, yakarak işleme, ibadethane vb.) şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur.
Mala zarar verme suçunun cezası nedir?
TCK m.151/1 uyarınca 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Ceza seçimlik olup hakim, fiilin özelliklerine göre hapis veya adli para cezasından birini uygular. Nitelikli hallerde (m.152) ceza daha ağırdır: m.152/1 kapsamında 1-4 yıl, m.152/2 kapsamında 1-6 yıl hapis cezası öngörülmüştür.
Zararın az olması suçu ortadan kaldırır mı?
Hayır. Zararın miktarı suçun oluşumunu engellemez; ancak cezanın belirlenmesinde alt sınırdan uzaklaşma veya yaklaşma bakımından dikkate alınır. Yargıtay, kirletme eyleminde kirletmenin belli bir ağırlığa ulaşması gerektiğini belirtmekle birlikte, diğer seçimlik hareketlerde (yıkma, tahrip, bozma vb.) zarar miktarı suçun oluşumuna engel değildir.
Uzlaştırma mümkün müdür?
Evet. TCK m.151 kapsamındaki basit mala zarar verme suçu uzlaştırma kapsamındadır. Soruşturma veya kovuşturma aşamasında öncelikle uzlaştırma prosedürü uygulanır; uzlaşma sağlanırsa dava düşer. Nitelikli haller (m.152) ise uzlaştırma kapsamında değildir.
Taksirle mala zarar verme cezalandırılır mı?
Hayır. Mala zarar verme suçu yalnızca kasten işlenebilir. Taksirle (dikkatsizlik veya ihmal sonucu) mala zarar verilmesi cezai sorumluluk doğurmaz. Ancak taksirle verilen zarar için hukuki (tazminat) sorumluluk devam eder; mağdur hukuk mahkemesinde maddi/manevi tazminat davası açabilir.
Kendi malıma zarar vermem suç oluşturur mu?
Kural olarak hayır. TCK m.151 başkasının malına zarar vermeyi cezalandırır. Ancak malın üzerinde başkasına ait ayni hak (rehin, ipotek vb.) bulunması veya malın kamu hizmetine tahsis edilmiş olması halinde farklı hükümler gündeme gelebilir.
Kirletme her zaman suç oluşturur mu?
Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kirletmenin suç oluşturabilmesi için belli bir ağırlığa ulaşması gerektiğini belirtmiştir. Sıradan/önemsiz bir iz veya kolayca temizlenebilir bir leke tek başına m.151 kapsamında suç oluşturmayabilir. Kirletmenin malın kullanımını veya değerini etkileyebilecek boyutta olması gerekir.
Mala zarar verme suçunda HAGB uygulanabilir mi?
Ceza miktarına ve yasal koşullara bağlı olarak mümkündür. TCK m.151’deki ceza üst sınırı 3 yıl olduğundan, sanığın sabıkasız olması ve diğer koşulların sağlanması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) veya erteleme kararı verilebilir.
Nitelikli mala zarar verme (m.152) hangi hallerde uygulanır?
TCK m.152 uyarınca zarar verilen mal kamu kurumuna ait ise, kamu hizmetine tahsis edilmiş ise, doğal anıt veya ibadethane niteliğinde ise ya da suç yakarak, patlayıcı madde kullanarak, toprak kaymasına veya su baskınına neden olarak işlenmişse nitelikli hal uygulanır. Bu hallerde ceza daha ağır olup şikâyete tabi değildir.
Haklı neden savunması mala zarar verme suçunda geçerli midir?
Yargıtay, olayın özelliklerine göre eylemin haklı nedene dayandığının kabul edilmesi halinde mala zarar verme suçundan mahkumiyet kurulamayacağını değerlendirmiştir. Meşru savunma veya zorunluluk hali gibi hukuka uygunluk nedenleri somut olaya göre değerlendirilir.
Mala Zarar Verme Suçu İçin Danışmanlık Alın
TCK Madde 151-152 kapsamında mala zarar verme suçu, nitelikli haller, uzlaştırma süreci, şikâyet hakları ve Yargıtay başvuru süreçleri konusunda uzman bir ceza avukatından hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.