TCK Madde 152: Mala Zarar Vermenin Nitelikli Halleri – 2026
TCK 152 – Nitelikli Mala Zarar Verme Özet ve Ceza Bilgisi
Suç: Mala zarar verme suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hallerle işlenmesi.
Ceza (m.152/1): 1 yıldan 4 yıla kadar hapis (kamu malı, afet tesisleri, dikili ağaç, su tesisleri, grev/lokavt malları, siyasi parti malları, kamu görevlisinden öç alma).
Ceza Artırımı (m.152/2): Yakarak, patlayıcı madde kullanarak, toprak kayması/sel/çığ neden olarak veya nükleer/biyolojik/kimyasal silah kullanarak işlenirse ceza 1 kat artırılır.
Kamu Hizmeti Aksaması (m.152/3): Haberleşme, enerji veya ulaşım hizmetinin geçici aksaması halinde ceza yarısından 2 katına kadar artırılır.
Şikâyet: Şikâyete tabi değildir, resen soruşturulur.
Uzlaştırma: Kapsamda değildir.
Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi.
Zamanaşımı: 8 yıl.
TCK Madde 152 – Kanun Metni
TCK Madde 152 – Kanun Metni
Mala zarar vermenin nitelikli halleri
Madde 152- (1) Mala zarar verme suçunun;
a) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya hakkında,
b) Yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis hakkında,
c) Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç, nerede olursa olsun, her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında,
d) Sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler hakkında,
e) Grev veya lokavt hallerinde işverenlerin veya işçilerin veya işveren veya işçi sendika veya konfederasyonlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında,
f) Siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında,
g) Sona ermiş olsa bile, görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına olarak,
İşlenmesi halinde, fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Mala zarar verme suçunun;
a) Yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak,
b) Toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle,
c) Radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak,
işlenmesi halinde, verilecek ceza bir katına kadar artırılır.
(3) Mala zarar verme suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması halinde, yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
Genel Açıklama
TCK m.152, mala zarar verme suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hallerini düzenlemektedir. Nitelikli haller; fiilin kamuya ait veya kamu hizmetine tahsisli malvarlığına yönelmesi, belirli sosyal ve hukuki menfaatlere karşı işlenmesi ya da fiilin yakma, patlayıcı madde kullanma gibi tehlikeli yöntemlerle gerçekleştirilmesi hallerinde gündeme gelir.
Temel mala zarar verme (TCK m.151) suçunda ceza 4 ay – 3 yıl hapis veya adli para cezası ve şikâyete tabi iken, nitelikli hallerde (m.152/1) ceza 1 – 4 yıl hapis olup şikâyete tabi değildir. Tehlikeli yöntemlerle işlenme (m.152/2) ve kamu hizmetinin aksaması (m.152/3) hallerinde ceza daha da artırılır.
Nitelikli Haller – Fıkra Bazlı Ceza Tablosu
| Fıkra / Bent | Nitelikli Hal | Ceza |
|---|---|---|
| m.152/1-a | Kamu kurum/kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış mal | 1 – 4 yıl hapis |
| m.152/1-b | Yangın, sel, taşkın, kaza ve felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş eşya/tesis | 1 – 4 yıl hapis |
| m.152/1-c | Devlet ormanı hariç, dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu | 1 – 4 yıl hapis |
| m.152/1-d | Sulama, içme suyu sağlama veya afetlerden korumaya yarayan tesisler | 1 – 4 yıl hapis |
| m.152/1-e | Grev/lokavt halinde işveren veya işçi sendika/konfederasyon malları | 1 – 4 yıl hapis |
| m.152/1-f | Siyasi parti veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu malları | 1 – 4 yıl hapis |
| m.152/1-g | Görevinden ötürü öç almak amacıyla kamu görevlisinin zararına işleme | 1 – 4 yıl hapis |
| m.152/2-a | Yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak | Verilecek ceza 1 kat artırılır |
| m.152/2-b | Toprak kayması, çığ düşmesi, sel veya taşkına neden olarak | Verilecek ceza 1 kat artırılır |
| m.152/2-c | Radyasyona maruz bırakarak, nükleer/biyolojik/kimyasal silah kullanarak | Verilecek ceza 1 kat artırılır |
| m.152/3 | Haberleşme, enerji veya demiryolu/havayolu ulaşımında kamu hizmetinin geçici aksaması | Verilecek ceza yarısından 2 katına kadar artırılır |
Basit Mala Zarar Verme (m.151) ile Nitelikli Haller (m.152) Karşılaştırması
| Kriter | Basit Hal (m.151) | Nitelikli Hal (m.152) |
|---|---|---|
| Ceza | 4 ay – 3 yıl hapis veya adli para cezası | 1 – 4 yıl hapis (m.152/1); artırımlarla 8 yıla kadar çıkabilir |
| Şikâyet | Şikâyete tabidir (6 ay) | Şikâyete tabi değildir, resen soruşturulur |
| Uzlaştırma | Kapsamda | Kapsamda değildir |
| Şikâyetten vazgeçme | Dava düşer | Dava düşmez, kamu davası devam eder |
| Seçimlik ceza | Hapis veya adli para (seçimlik) | Yalnızca hapis cezası |
| Konu | Her türlü taşınır/taşınmaz mal | Kamu malı, afet tesisi, dikili ağaç, su tesisi, siyasi parti malı vb. |
Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay 8. Ceza Dairesi – E. 2018/2983, K. 2018/13740
Yakarak mala zarar verme eyleminde TCK m.152/2 kapsamındaki artırım oranının üst sınırına ilişkin kanun değişikliğinin sanık lehine sonuç doğurmasına rağmen eski oran üzerinden artırım yapılarak fazla ceza tayinini hukuka aykırı bularak hükmü bozmuştur. Bu karar, nitelikli mala zarar verme suçunda lehe kanun değerlendirmesinin zorunluluğunu ortaya koymaktadır.
Yargıtay 13. Ceza Dairesi – E. 2018/8707, K. 2019/1142
Nitelikli halin bendinin (m.152/1-a) hükümde açıkça gösterilmesi gerektiğini belirterek; ancak olayın maddi değerlendirmesini etkilemeyen bazı yazım hatalarının mahallinde düzeltilebilir nitelikte olabileceğini değerlendirmiştir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi – E. 2014/1818, K. 2015/2453
Yakma suretiyle işlenen mala zarar verme fiillerinde uygulanması gereken hükmün TCK m.152/2-a olduğunu; uygulama maddesinin yanlış gösterilmesinin (m.152/1-a yazılması) bozma nedeni olacağını belirterek hükmü bozmuştur. Bu karar, fıkra ve bent ayrımının doğru yapılmasının kritik önemini ortaya koymaktadır.
Şikâyet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma
TCK m.152 kapsamındaki nitelikli haller şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur. Şikâyetten vazgeçme kamu davasını düşürmez. Uzlaştırma kapsamında yer almaz. Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
TCK m.152 ile TCK m.151 arasındaki temel fark nedir?
TCK m.151 mala zarar verme suçunun basit halini düzenlerken (4 ay – 3 yıl hapis veya adli para, şikâyete tabi, uzlaştırma kapsamında), TCK m.152 nitelikli hallerini düzenler (1 – 4 yıl hapis, şikâyete tabi değil, uzlaştırma kapsamında değil). Nitelikli haller, zarar verilen malın niteliğine veya fiilin işleniş biçimine göre belirlenir.
Nitelikli mala zarar verme suçu şikâyete tabi midir?
Hayır. TCK m.152 kapsamındaki nitelikli haller şikâyete tabi olmayıp resen soruşturulur. Şikâyetten vazgeçme kamu davasını düşürmez. Uzlaştırma hükümleri de uygulanmaz.
Kamu malına zarar verme her zaman TCK m.152 kapsamında mıdır?
Malın kamu kurum/kuruluşuna ait olması, kamu hizmetine tahsis edilmesi veya kamunun yararlanmasına ayrılmış olması halinde m.152/1-a kapsamında değerlendirilir. Özel kişiye ait ancak kamunun yararlanmasına ayrılmış mallarda da bu bent uygulanabilir.
Yakarak mala zarar verme halinde ceza nasıl hesaplanır?
TCK m.152/2-a uyarınca yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak mala zarar verilmesi halinde verilecek ceza 1 kat artırılır. Önce m.152/1 uyarınca temel ceza (1-4 yıl) belirlenir, ardından m.152/2-a artırımı uygulanır. Lehe kanun değerlendirmesi ayrıca yapılmalıdır.
Haberleşme veya enerji hizmeti aksarsa ceza ne olur?
TCK m.152/3 uyarınca mala zarar verme sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu/havayolu ulaşımında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması halinde verilecek ceza yarısından 2 katına kadar artırılır. Bu düzenleme 6545 sayılı Kanun ile eklenmiştir.
Dikili ağaca zarar verme hangi kapsamda değerlendirilir?
TCK m.152/1-c uyarınca Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç olmak üzere, nerede olursa olsun her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğuna zarar verilmesi nitelikli hal kapsamındadır. Devlet ormanlarına zarar verilmesi ise 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Kamu görevlisinden öç almak amacıyla mala zarar verilmesi hangi kapsamdadır?
TCK m.152/1-g uyarınca sona ermiş olsa bile görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına olarak mala zarar verilmesi nitelikli haldir. Burada fail kasıtlı olarak kamu görevlisinin görevinden kaynaklanan bir nedene dayalı intikam güdüsüyle hareket etmelidir.
Nitelikli mala zarar vermede HAGB uygulanabilir mi?
m.152/1 kapsamında verilecek ceza 1-4 yıl hapis olduğundan alt sınırdan ceza verilmesi ve yasal koşulların sağlanması halinde HAGB teorik olarak mümkündür. Ancak m.152/2 ve m.152/3 artırımları uygulandığında ceza miktarının yükselmesiyle HAGB ihtimali azalır veya ortadan kalkar.
Birden fazla nitelikli hal aynı olayda uygulanır mı?
m.152/1’deki bentlerden birden fazlası aynı olayda gerçekleşmişse temel ceza belirlenirken bu husus göz önüne alınır ve alt sınırdan uzaklaşılır. Ayrıca m.152/2’deki tehlikeli yöntem de mevcutsa artırım uygulanır. m.152/3’teki kamu hizmeti aksaması da ayrıca artırım sebebidir; bu üç fıkra kademeli olarak uygulanır.
Nitelikli mala zarar verme suçunda taksir geçerli midir?
Hayır. Mala zarar verme suçu yalnızca kasten işlenebilir. Taksirle mala zarar verilmesi cezai sorumluluk doğurmaz; ancak hukuki (tazminat) sorumluluk devam eder.
Nitelikli Mala Zarar Verme İçin Danışmanlık Alın
TCK Madde 152 kapsamında nitelikli mala zarar verme, kamu malına zarar, yakarak işleme, kamu hizmetinin aksaması ve Yargıtay başvuru süreçleri konusunda uzman bir ceza avukatından hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.