TCK 91 Organ ve Doku Ticareti Suçu ve Cezası 2026
TCK 91 organ ve doku ticareti suçu, bir kişinin organ veya dokularının para ya da başka bir menfaat karşılığında alınması, satılması veya aracılık edilmesi şeklinde işlenen ağır bir suç tipidir. 91 madde cezası 2026 yılı güncel düzenlemesine göre 5 yıldan 9 yıla kadar hapis cezası olup, örgütlü işlenmesi halinde 8-15 yıl hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası öngörülmektedir. Bu suç, insan onuru ve beden bütünlüğünü koruma altına alan en önemli düzenlemelerden biridir.
TCK 91 Organ ve Doku Ticareti Suçu Özet Bilgiler 2026
Kanun Maddesi: Türk Ceza Kanunu Madde 91
Suç Türü: Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar
TCK 91/1 Cezası (Organ): 5 yıl – 9 yıl hapis
TCK 91/1 Cezası (Doku): 2 yıl – 5 yıl hapis
TCK 91/2 Cezası (Ölüden Alma): 1 yıla kadar hapis
TCK 91/3 Cezası (Satış/Aracılık): 5 yıl – 9 yıl hapis
TCK 91/4 Cezası (Örgütlü): 8 yıl – 15 yıl hapis + 10.000 gün adli para
Şikayete Tabi: Hayır (Re’sen soruşturma)
Uzlaşma: Tabi değil
Görevli Mahkeme: Ağır Ceza Mahkemesi
Zamanaşımı: 15 yıl (dava)
TCK 91 Maddesi Nedir?
TCK 91 Maddesi Nedir?
TCK 91 maddesi nedir sorusunun cevabı: Organ ve doku ticareti suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 91. maddesinde “Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir. Bu suç, hukuken geçerli rıza olmaksızın organ veya doku alınması, satılması, satın alınması veya bu eylemlere aracılık edilmesini kapsar.
TCK Madde 91/1: “Hukuken geçerli rızaya dayalı olmaksızın, kişiden organ alan kimse, beş yıldan dokuz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun konusunun doku olması halinde, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”
Suçun Koruduğu Hukuki Değer
Organ ve doku ticareti suçu ile korunan temel değerler şunlardır: insan onuru ve beden bütünlüğü, kişinin rızasının sömürülmesinin engellenmesi, organ nakli sisteminin güvenilirliği ve toplum sağlığı ile kamu düzeni.
91 Madde Cezası Nedir? TCK 91 Fıkraları
91 madde cezası nedir sorusunun detaylı cevabı için TCK 91’in tüm fıkralarını inceleyelim:
| Fıkra | Suç Türü | Ceza |
|---|---|---|
| TCK 91/1 | Rızasız organ alma | 5 yıl – 9 yıl hapis |
| TCK 91/1 | Rızasız doku alma | 2 yıl – 5 yıl hapis |
| TCK 91/2 | Ölüden organ/doku alma | 1 yıla kadar hapis |
| TCK 91/3 | Organ/doku satma, satın alma, aracılık | 5 yıl – 9 yıl hapis |
| TCK 91/4 | Örgüt faaliyeti çerçevesinde işleme | 8 yıl – 15 yıl hapis + 10.000 gün adli para |
| TCK 91/5 | Hukuka aykırı organ/doku saklama, nakletme | 2 yıl – 5 yıl hapis |
| TCK 91/6 | İlan veya reklam verme | 1 yıla kadar hapis |
| TCK 91/7 | Tüzel kişi faaliyeti | Güvenlik tedbirleri |
| TCK 91/8 | Mağdurun ölümü | Kasten öldürme hükümleri |
TCK 91/1: Rızasız Organ ve Doku Alma
TCK 91/1 hükmü, hukuken geçerli rıza olmaksızın yaşayan bir kişiden organ veya doku alınmasını suç olarak düzenler. Organ alınmasında ceza 5-9 yıl, doku alınmasında ise 2-5 yıl hapis cezasıdır.
Hukuken Geçerli Rıza Şartları
2238 sayılı Organ ve Doku Nakli Kanunu’na göre hukuken geçerli rıza için şu şartlar aranır:
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Yaş | 18 yaşını doldurmuş olma |
| Mümeyyizlik | Ayırt etme gücüne sahip olma |
| Rıza Şekli | En az 2 tanık huzurunda yazılı veya sözlü beyan |
| Bilinçlilik | Açık, bilinçli ve tesirden uzak rıza |
| Hekim Onayı | Rıza tutanağının hekim tarafından onaylanması |
Önemli: Kişinin rızası olsa bile, para veya menfaat karşılığı organ/doku temini suçtur. Kanun, “ticari” şekilde yapılan işlemleri insan onuruna aykırı görmektedir.
TCK 91/2: Ölüden Organ veya Doku Alma
TCK 91/2: Ölüden Organ veya Doku Alma
TCK 91/2 (veya TCK 91 2 olarak aranır), hukuka aykırı olarak ölüden organ veya doku alan kişinin 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağını düzenler.
Ölüden organ alınabilmesi için kişinin sağlığında bağış iradesini beyan etmiş olması veya yakınlarının rızası gerekmektedir.
TCK 91/3: Organ Satma, Satın Alma ve Aracılık
TCK 91/3 (veya TCK 913 olarak aranır), organ veya doku satın alan, satan veya satılmasına aracılık eden kişilerin TCK 91/1’deki cezalarla (5-9 yıl hapis) cezalandırılacağını düzenler.
Aracılık Faaliyetleri
| Eylem | Hukuki Nitelendirme |
|---|---|
| Donör-alıcı buluşturma | Aracılık suçu (TCK 91/3) |
| Para pazarlığı yapma | Aracılık suçu (TCK 91/3) |
| Hastane/konaklama ayarlama | Aracılık/iştirak |
| Komisyon isteme | Aracılık suçu (TCK 91/3) |
| WhatsApp/Telegram üzerinden donör ayarlama | Aracılık suçu (TCK 91/3) |
Yargıtay İçtihadı: “Organ veya dokunun para veya sair bir maddi menfaat karşılığında tedavüle tabi tutulması halinde suç oluşur. Suçun oluşması için ödemenin yapılıp yapılmadığının, hatta organ veya dokunun alınmasına dahi gerek bulunmamaktadır.” (Yargıtay 12. CD 2015/2805)
Organ Ticareti Suçunda Uzman Avukat Desteği
Ağır ceza mahkemesinde görülen bu suçlarda profesyonel hukuki destek kritik önem taşır.
TCK 92: Zorunluluk Hali (Organ Satan Kişi İçin)
TCK 92 maddesi, organ veya dokularını satan kişinin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak, cezada indirim yapılmasını veya ceza verilmemesini düzenler.
TCK Madde 92: “Organ veya dokularını satan kişinin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak, hakkında verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.”
TCK 92 Kimlere Uygulanır?
| Kişi | TCK 92 Uygulanır mı? |
|---|---|
| Organ/doku satan kişi | Evet (Mahkeme takdirinde) |
| Organ/doku satın alan | Hayır |
| Aracılık eden | Hayır |
| Organizatör/yöneten | Hayır |
| Nakil sürecine katılan diğer failler | Hayır |
Yargıtay Uyarısı: “Kendi eylemiyle bilerek ve isteyerek neden olduğu ekonomik sıkıntısını, hayati önem taşıyan bir organını para karşılığında satmak dışında başka bir yolla giderebilme imkanı bulunan kişi için TCK 92 uygulanmaz.” (Yargıtay 12. CD 2022/8807)
TCK 93: Etkin Pişmanlık
TCK 93 maddesi, organ veya dokularını satan kişi için etkin pişmanlık hükümlerini düzenler:
| Durum | Şart | Sonuç |
|---|---|---|
| TCK 93/1 | Resmi makamlar haberdar olmadan önce bildirim | Ceza verilmez |
| TCK 93/2 | Haber alındıktan sonra gönüllü yardım | 1/4 – 1/2 ceza indirimi |
Etkin pişmanlıktan yararlanabilmek için sadece itiraf etmek yetmez; diğer faillerin yakalanmasını kolaylaştıran somut katkı aranır.
TCK 94: İşkence Suçu ile Karşılaştırma
TCK 94 işkence suçunu düzenler ve organ ticareti ile doğrudan ilişkili değildir. Ancak organ ticareti sürecinde mağdura işkence yapılması halinde ayrıca TCK 94 de uygulanabilir.
| Madde | Suç | Ceza |
|---|---|---|
| TCK 91 | Organ ve Doku Ticareti | 5-9 yıl (temel) |
| TCK 92 | Zorunluluk Hali (Satan için) | İndirim/cezasızlık |
| TCK 93 | Etkin Pişmanlık | Cezasızlık/indirim |
| TCK 94 | İşkence | 3-12 yıl hapis |
TCK 90: Deney Suçu ile İlişki
TCK 90 maddesi, insan üzerinde deney yapılmasını düzenler. Organ ticareti ile bağlantılı olarak yasadışı tıbbi deneylerin yapılması halinde TCK 90 da gündeme gelebilir.
İlgili Diğer Maddeler: TCK 188 ve TCK 191
TCK 188 Kaç Yıl Yatar?
TCK 188 Kaç Yıl Yatar?
TCK 188 kaç yıl yatar sorusu uyuşturucu ticareti suçuyla ilgilidir ve organ ticaretinden farklıdır. TCK 188 uyuşturucu madde imal ve ticareti suçunu düzenler; cezası 10-20 yıl hapis ve 1.000-20.000 gün adli para cezasıdır.
TCK Ceza Kanunu 191.Madde Nedir?
TCK ceza kanunu 191.madde nedir sorusunun cevabı: TCK 191, kullanmak için uyuşturucu madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçunu düzenler. Bu madde organ ticareti ile ilgili değildir.
CMK 91 Maddesi Nedir?
CMK 91 maddesi nedir sorusunun cevabı: Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 91. maddesi gözaltı süresini düzenler. TCK 91 (organ ticareti) ile karıştırılmamalıdır.
| Düzenleme | İçerik |
|---|---|
| TCK 91 | Organ ve Doku Ticareti Suçu |
| CMK 91 | Gözaltı süresi ve prosedürü |
91.Madde Trafikten Men Ne Anlama Gelir?
91.madde trafikten men ne anlama gelir sorusu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesiyle ilgilidir ve organ ticareti suçundan tamamen farklıdır. Bu madde, zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) ile ilgili düzenlemeleri içerir.
Yakalama Kararı Çıkan Kişi Ne Yapmalı?
Yakalama kararı çıkan kişi ne yapmalı sorusu, organ ticareti dahil tüm suçlarda önemlidir:
| Adım | Yapılması Gereken |
|---|---|
| 1 | Derhal bir ceza avukatına başvurun |
| 2 | Savcılığa teslim olarak ifade verin |
| 3 | Avukat eşliğinde savunma hazırlayın |
| 4 | Tutuklamaya itiraz hakkınızı kullanın |
| 5 | Delil durumunu avukatınızla değerlendirin |
Ceza Mahkemesinde Hakim Ne Sorar?
Ceza mahkemesinde hakim ne sorar sorusunun cevabı, organ ticareti davalarında özellikle şu konulara yoğunlaşır:
| Soru Kategorisi | Örnek Sorular |
|---|---|
| Kimlik/Geçmiş | Sabıka kaydınız var mı? Daha önce ceza aldınız mı? |
| Olay Hakkında | Olay nasıl gelişti? Diğer sanıkları tanıyor musunuz? |
| Menfaat | Para veya başka bir menfaat aldınız mı? Ne kadar? |
| Ekonomik Durum | Neden böyle bir işe giriştiniz? Mali durumunuz nedir? |
| Rıza | Organ/doku veren kişi rıza gösterdi mi? Nasıl? |
İlk Suçun Cezası Nedir?
İlk suçun cezası nedir sorusunun cevabı: Organ ticareti suçunda ilk kez suç işleyen kişi için bazı lehe düzenlemeler uygulanabilir:
| Kurum | Koşul | Sonuç |
|---|---|---|
| HAGB | Ceza 2 yıl veya altı, daha önce kasıtlı suç yok | 5 yıl denetim, sonra düşme |
| Erteleme | Ceza 2 yıl veya altı | 1-3 yıl denetim süresi |
| TCK 92 (Satan için) | Sosyal-ekonomik zorunluluk | İndirim veya cezasızlık |
| TCK 93 (Etkin pişmanlık) | İhbar ve yardım | Cezasızlık veya 1/4-1/2 indirim |
Sabıka Kaydı Kaç Yılda Silinir?
Sabıka kaydı kaç yılda silinir sorusunun cevabı, cezanın türüne göre değişir:
| Ceza Türü | Adli Sicil Kaydı | Arşiv Kaydı |
|---|---|---|
| 2 yıl altı hapis | İnfaz tamamlanınca silinir | 5 yıl sonra silinir |
| 2-5 yıl hapis | İnfaz tamamlanınca silinir | 10 yıl sonra silinir |
| 5 yıl üstü hapis | İnfaz tamamlanınca silinir | 15 yıl sonra silinir |
| HAGB | Kayıt oluşmaz | Arşiv kaydı oluşmaz |
Organ ve Doku Ticareti Suçu Yargıtay Kararları
Organ ve Doku Ticareti Suçu Yargıtay Kararları
Organ ve doku ticareti suçu yargıtay kararları konusunda emsal niteliğinde önemli içtihatlar:
Yargıtay 12. CD 2015/2805: “Organ ticareti suçunun oluşması için ödemenin ne zaman yapıldığının ya da yapılıp yapılmadığının öneminin olmaması, hatta organ veya dokunun alınmasına dahi gerek bulunmaması karşısında, suç tamamlanmış sayılır. Teşebbüs hükümleri uygulanmaz.”
Yargıtay 12. CD 2014/14203: “Hastane yetkililerin organ verici ve alıcısının akraba olmadığını anlaması üzerine emniyet görevlilerine ihbarı ile yakalanan sanıklar hakkında suç tamamlanmış kabul edilmelidir. Nakil gerçekleşmese bile suç oluşur.”
Yargıtay 12. CD 2023/6026: “Araba alış-verişi sebebiyle borçlanarak borcunu ödemek için böbreğini satmaya karar veren sanık, kendi eylemiyle bilerek ve isteyerek neden olduğu ekonomik sıkıntısını başka yolla giderebilme imkanı bulunduğundan TCK 92 zorunluluk hali uygulanamaz.”
Ağır Ceza Davalarında Profesyonel Destek
Organ ticareti suçu, ağır ceza mahkemesinde görülür. Savunmanızı uzman bir avukatla hazırlayın.
Sıkça Sorulan Sorular
TCK 91 maddesi nedir?
TCK 91, organ ve doku ticareti suçunu düzenleyen maddedir. Hukuken geçerli rıza olmaksızın organ/doku alınması, satılması veya aracılık edilmesi bu kapsamda cezalandırılır.
91 madde cezası nedir?
Organ alımında 5-9 yıl, doku alımında 2-5 yıl hapis cezası öngörülmektedir. Örgütlü işlenmesi halinde 8-15 yıl hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası verilir.
TCK 188 kaç yıl yatar?
TCK 188 uyuşturucu ticareti suçunu düzenler ve organ ticaretinden farklıdır. Uyuşturucu ticareti 10-20 yıl hapis cezası gerektirir.
Yakalama kararı çıkan kişi ne yapmalı?
Derhal bir ceza avukatına başvurmalı, avukat eşliğinde savcılığa teslim olmalı ve savunma hakkını kullanmalıdır.
CMK 91 maddesi nedir?
CMK 91, gözaltı süresini düzenler. TCK 91 (organ ticareti) ile karıştırılmamalıdır.
İlk suçun cezası nedir?
İlk kez suç işleyen kişi için HAGB, erteleme veya TCK 92-93 kapsamında indirim/cezasızlık imkanları değerlendirilebilir.
Ceza mahkemesinde hakim ne sorar?
Hakim; olayın gelişimi, diğer sanıklarla ilişki, alınan menfaat, ekonomik durum ve rıza konularında sorular sorar.
Sabıka kaydı kaç yılda silinir?
Adli sicil kaydı infaz tamamlanınca silinir. Arşiv kaydı ise cezanın ağırlığına göre 5-15 yıl sonra silinir. HAGB kararında kayıt oluşmaz.
91.madde trafikten men ne anlama gelir?
Bu madde Karayolları Trafik Kanunu ile ilgilidir, zorunlu mali sorumluluk sigortasını düzenler. TCK 91 organ ticareti suçundan farklıdır.
TCK ceza kanunu 191.madde nedir?
TCK 191, kullanmak için uyuşturucu madde satın almak/bulundurmak suçunu düzenler. Organ ticareti ile ilgisi yoktur.
TCK 92 zorunluluk hali kimlere uygulanır?
Sadece organ veya dokularını satan kişi için uygulanır. Satın alan, aracılık eden veya organizatörler bu haktan yararlanamaz.
Organ Ticareti Davalarında Yanınızdayız
Ağır ceza mahkemesinde görülen bu suçlarda profesyonel savunma için bizimle iletişime geçin.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. İçerik, hukuki tavsiye niteliği taşımamakta olup avukat-müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmemektedir.