TCK 109 Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu ve Cezası 2026
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 109. maddesinde düzenlenen ve bireylerin özgürce hareket etme hakkını koruyan önemli bir suç tipidir. Halk arasında “adam kaçırma” veya eski tabirle “hürriyeti tahdit” olarak da bilinen bu suç, bir kişinin iradesine aykırı olarak bir yere gitmesinin veya bir yerde kalmasının hukuka aykırı şekilde engellenmesiyle oluşur. 2026 yılı itibariyle güncel ceza miktarları ve uygulamalar bu makalede detaylı olarak ele alınmaktadır.
| TCK 109 Suç Hali | Ceza Miktarı (2026) | Açıklama |
|---|---|---|
| Temel Hal (TCK 109/1) | 1 – 5 yıl hapis | Hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya kalmak hürriyetinden yoksun bırakma |
| Cebir/Tehdit/Hile ile (TCK 109/2) | 2 – 7 yıl hapis | Zorla, korkutarak veya kandırarak işlenmesi |
| Silahla İşlenmesi (TCK 109/3-a) | Ceza 1 kat artırılır | Temel: 2-10 yıl / Nitelikli: 4-14 yıl |
| Birden Fazla Kişiyle (TCK 109/3-b) | Ceza 1 kat artırılır | En az 2 kişi birlikte işlemesi halinde |
| Kamu Görevi Nedeniyle (TCK 109/3-c) | Ceza 1 kat artırılır | Mağdurun kamu görevlisi olması ve görevi nedeniyle işlenmesi |
| Nüfuz Kötüye Kullanımı (TCK 109/3-d) | Ceza 1 kat artırılır | Kamu görevinin sağladığı yetkiyi kötüye kullanma |
| Üstsoy/Altsoy/Eşe Karşı (TCK 109/3-e) | Ceza 1 kat artırılır | Anne, baba, çocuk veya eşe karşı işlenmesi |
| Çocuk veya Savunmasız Kişiye (TCK 109/3-f) | Ceza 1 kat artırılır | Kendini savunamayacak durumdaki kişilere karşı |
| Ekonomik Kayba Neden Olma (TCK 109/4) | + Bin güne kadar adli para cezası | Mağdurun önemli ekonomik zarara uğraması |
| Cinsel Amaçla İşlenmesi (TCK 109/5) | Ceza yarı oranında artırılır | Cinsel dokunulmazlığa yönelik amaçla işlenmesi |
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu Nedir?
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu Nedir?
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu, bir kimsenin hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak özgürlüğünden mahrum bırakılmasıyla oluşan bir suç tipidir. TCK 109. maddede düzenlenen bu suç, kişilerin serbest iradeleriyle hareket edebilme hakkını güvence altına almaktadır.
Anayasa’nın 19. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi‘nin 5. maddesiyle güvence altına alınan kişi özgürlüğü ve güvenliği, bu suç tipiyle ceza hukuku koruması altına alınmıştır. Suçun oluşması için mağdurun fiziken hareket özgürlüğünün kısıtlanması yeterlidir; bu kısıtlamanın uzun veya kısa sürmesi suçun oluşmasını etkilemez.
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Unsurları
Bu suçun oluşabilmesi için belirli unsurların bir arada bulunması gerekmektedir:
Fail
Bu suçun faili herkes olabilir. Kanunda fail açısından özel bir nitelik aranmamıştır. Ancak failin kamu görevlisi olması veya suçun birden fazla kişi tarafından işlenmesi, cezayı artıran nitelikli hallerdendir.
Mağdur
Hareket edebilme yeteneğine sahip herkes bu suçun mağduru olabilir. Tekerlekli sandalye kullanan, yardımla hareket edebilen kişiler, hatta uyku halindeki veya bilinci kapalı kişiler bile mağdur olabilir. Cezaevindeki tutuklu ve hükümlüler de sınırlı hareket alanları içinde bu suçun mağduru olabilirler.
Maddi Unsur
Suçun maddi unsuru, bir kimseyi bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakmaktır. Bu iki seçimlik hareketten birinin gerçekleşmesi suçun oluşması için yeterlidir. Suç hem icrai (bir yere kapatma) hem de ihmali (kilitlediğini fark edip açmama) hareketle işlenebilir.
Manevi Unsur
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Fail, mağdurun özgürlüğünü kısıtladığını bilmeli ve bunu istemelidir. Taksirle işlenen şekli cezalandırılmaz.
Alıkoyma Suçu Cezası Nedir?
TCK 109. madde kapsamında alıkoyma suçunun cezası suçun işleniş şekline göre farklılık göstermektedir:
| Suçun Şekli | Ceza Aralığı |
|---|---|
| Temel Hal | 1 yıldan 5 yıla kadar hapis |
| Cebir/Tehdit/Hile ile | 2 yıldan 7 yıla kadar hapis |
| Silahla + Temel Hal | 2 yıldan 10 yıla kadar hapis |
| Silahla + Nitelikli Hal | 4 yıldan 14 yıla kadar hapis |
| Cinsel Amaçla (Temel) | 1,5 yıldan 7,5 yıla kadar hapis |
| Cinsel Amaçla (Nitelikli) | 3 yıldan 10,5 yıla kadar hapis |
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Cezası Para Cezasına Çevrilir Mi?
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Cezası Para Cezasına Çevrilir Mi?
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda verilen hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkündür, ancak bunun için belirli şartların sağlanması gerekmektedir:
- Faile verilen hapis cezasının 1 yıl veya daha az süreli olması gerekir
- Suçun kasten işlenen suçlardan olması nedeniyle bu sınır 1 yıldır (taksirli suçlarda 3 yıl)
- Hakimin takdiri olarak suçlunun kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılama sürecindeki tutumu değerlendirilir
Suçun temel haliyle işlenmesi ve alt sınırdan (1 yıl) ceza verilmesi durumunda, hakimin takdiriyle bu cezanın adli para cezasına çevrilmesi mümkün olabilir.
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Bırakma Suçu Uzlaşmaya Tabi Midir?
Hayır, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu uzlaşmaya tabi değildir. CMK 253. maddede uzlaşma kapsamındaki suçlar sayılmış olup, bu suç bu kapsamda yer almamaktadır. Dolayısıyla taraflar arasında uzlaşma sağlansa dahi dava düşmez ve yargılama devam eder.
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Takibi Şikayete Bağlı Mıdır?
Hayır, bu suç şikayete bağlı değildir. Savcılık, suçun işlendiğini öğrendiğinde resen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun şikayette bulunması veya bulunmaması soruşturma ve kovuşturma sürecini etkilemez.
Şikayete bağlı olmamanın önemli sonuçları:
- Herhangi bir şikayet süresi yoktur
- Şikayetten vazgeçme davayı düşürmez
- Savcılık resen takip eder
- Dava zamanaşımı süresi içinde soruşturma yapılabilir
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Şikayetinden Vazgeçme
Bu suç şikayete bağlı olmadığından, şikayetten vazgeçme davanın düşmesine yol açmaz. Mağdur şikayetinden vazgeçse bile savcılık kovuşturmaya devam eder ve mahkeme sanık hakkında hüküm kurar. Ancak vazgeçme, hakimin takdiri indirim yapmasında dikkate alınabilecek bir husus olabilir.
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Memuriyete Engel Mi?
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan mahkumiyet, memuriyete engel olabilir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesine göre kasten işlenen bir suçtan dolayı 1 yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkum olmak memuriyete engeldir.
Ayrıca bu suç nedeniyle hakim, TCK 53. madde kapsamında belirli hakları kullanmaktan yoksun bırakma kararı da verebilir. Bu haklar arasında kamu görevine girme yasağı da yer alabilir.
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Kaç Yıl Sürer?
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Kaç Yıl Sürer?
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu mütemadi (kesintisiz) bir suçtur. Suçun süresi, mağdurun özgürlüğünün kısıtlandığı andan serbest bırakıldığı ana kadar devam eder. Suçun oluşması için belirli bir süre şartı aranmaz; ancak Yargıtay, çok kısa süreli kısıtlamaları (örneğin bir anlık tutma) suç olarak değerlendirmeyebilmektedir.
Suçun işlenme süresi, cezanın belirlenmesinde dikkate alınacak önemli kriterlerden biridir. Uzun süreli alıkoymalar daha ağır cezalandırılabilir.
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Denetimli Serbestlik
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan mahkum olan kişiler, belirli şartların varlığı halinde denetimli serbestlik uygulamasından yararlanabilir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun kapsamında:
- Açık ceza infaz kurumunda veya kapalı kurumda bulunup açık kuruma ayrılma hakkını elde eden hükümlüler
- Koşullu salıverme tarihine belirli bir süre kala
- İyi halli olmaları şartıyla denetimli serbestlik uygulamasına geçiş yapabilirler
Denetimli serbestlik süresi, cezanın kalan kısmına ve yasal düzenlemelere göre belirlenir.
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Af Var Mı?
2026 yılı itibariyle kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna özel bir af düzenlemesi bulunmamaktadır. Ancak genel af veya özel af çıkarılması halinde bu suç da kapsama dahil olabilir. Bunun dışında:
- Etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanılabilir (TCK 110)
- HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kararı verilebilir
- Erteleme kararı verilebilir
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Etkin Pişmanlık
TCK 110. maddede düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uyarınca, fail soruşturma başlamadan önce mağdura zarar vermeden onu güvenli bir yerde serbest bırakırsa cezası 2/3 oranına kadar indirilebilir.
Etkin pişmanlıktan yararlanma şartları:
- Suçun tamamlanmış olması (aksi halde gönüllü vazgeçme uygulanır)
- Soruşturma başlamadan önce mağdurun serbest bırakılması
- Mağdurun şahsına hiçbir zarar verilmemiş olması
- Mağdurun kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakılması
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Beraat Yargıtay Kararları
Yargıtay kararlarında beraat verilen durumlardan bazı örnekler:
Cinsel Saldırı Süresiyle Sınırlı Tutma
Yargıtay, cinsel saldırı veya yaralama eyleminin gerçekleştirildiği süre boyunca mağdurun tutulmasının ayrı bir kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu oluşturmadığına karar vermiştir. Amaç suç öncesinde veya sonrasında ayrıca özgürlük kısıtlaması yapılmadıkça beraat kararı verilebilmektedir.
Çok Kısa Süreli Engelleme
Hukuken kabul edilebilir bir süre devam etmeyen, anlık nitelikteki engellemeler (örneğin bir anlık koldan tutma) suçun oluşması için yeterli görülmeyebilir.
Hukuka Uygunluk Nedenleri
Meşru savunma, görevin ifası, hakkın kullanılması gibi hukuka uygunluk nedenlerinin varlığı halinde beraat kararı verilmektedir.
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Savunma Dilekçesi
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Savunma Dilekçesi
Bu suçun savunmasında ileri sürülebilecek hususlar:
- Mağdurun rızasının bulunduğu
- Fiilin özgürlüğü kısıtlamaya elverişli olmadığı
- Hukuka uygunluk nedenlerinin varlığı (meşru savunma, görevin ifası vb.)
- Suçun teşebbüs aşamasında kaldığı
- Etkin pişmanlık şartlarının oluştuğu
- Haksız tahrik altında işlendiği
- Manevi unsur (kast) yokluğu
Tacizden 2 Yıl 6 Ay Ceza Alan Ne Kadar Yatar?
Taciz suçundan 2 yıl 6 ay hapis cezası alan kişinin fiilen cezaevinde kalacağı süre çeşitli faktörlere bağlıdır:
| Durum | Tahmini Süre |
|---|---|
| HAGB uygulanırsa | Cezaevine girmez, 5 yıl denetim |
| Erteleme uygulanırsa | Cezaevine girmez, denetim altında |
| İnfaz edilirse (normal) | Yaklaşık 8-10 ay |
| Denetimli serbestlik ile | Daha kısa süre |
Tehditten 2 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?
Tehdit suçundan 2 yıl hapis cezası alan kişinin cezaevinde kalacağı süre:
- 2 yıl ve altı cezalarda HAGB uygulanabilir (şartları varsa hiç yatılmaz)
- Erteleme kararı verilebilir (cezaevine girmeden denetim)
- İnfaz edilmesi halinde koşullu salıverme ve denetimli serbestlik hakları kullanılarak süre kısaltılabilir
- Normal şartlarda fiili yatma süresi yaklaşık 6-8 ay civarında olabilir
Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma Para Cezası Ne Kadardır?
TCK 123. maddede düzenlenen kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan farklı bir suç tipidir. Bu suçun cezası:
- 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası veya
- Adli para cezası
2026 yılı itibariyle bir gün karşılığı adli para cezası 100-500 TL arasında belirlenebilir. Örneğin 100 gün adli para cezasına hükmedilirse 10.000 TL ile 50.000 TL arasında para cezası ödenebilir.
Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma TCK Madde Metni
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 109. maddesi şu şekildedir:
TCK Madde 109 – Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma
(1) Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kişi, fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa, iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(3) Bu suçun; a) Silahla, b) Birden fazla kişi tarafından birlikte, c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, d) Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle, e) Üstsoy, altsoy veya eşe karşı, f) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır.
(4) Bu suçun mağdurun ekonomik bakımdan önemli bir kaybına neden olması halinde, ayrıca bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.
(5) Suçun cinsel amaçla işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarı oranında artırılır.
(6) Bu suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.
Zamanaşımı Süreleri
| Suçun Hali | Dava Zamanaşımı | Ceza Zamanaşımı |
|---|---|---|
| Temel Hal (TCK 109/1) | 8 yıl | 10 yıl |
| Nitelikli Haller | 15 yıl | 20 yıl |
Görevli Mahkeme
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir. Ancak cinsel saldırı gibi ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarla birlikte işlenmesi halinde yargılama Ağır Ceza Mahkemesi’nde yapılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu nedir?
Bir kişinin hukuka aykırı olarak bir yere gitmesinin veya bir yerde kalmasının engellenmesidir. TCK 109. maddede düzenlenmiş olup, 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu cezası nedir?
Temel halde 1-5 yıl, cebir/tehdit/hile ile 2-7 yıl hapis cezası verilir. Nitelikli hallerde ceza 1 kat, cinsel amaçla işlenmesinde yarı oranında artırılır.
Bu suç uzlaşmaya tabi midir?
Hayır, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu uzlaşma kapsamında değildir. Taraflar anlaşsa da dava devam eder.
Şikayetten vazgeçilirse ne olur?
Bu suç şikayete bağlı olmadığından şikayetten vazgeçme davayı düşürmez. Savcılık resen takip eder.
Etkin pişmanlıktan nasıl yararlanılır?
Soruşturma başlamadan önce, mağdura zarar vermeden onu güvenli bir yerde serbest bırakılması halinde ceza 2/3 oranına kadar indirilebilir.
Memuriyete engel midir?
Evet, kasten işlenen suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezası alınması memuriyete engeldir.
Profesyonel Hukuki Destek Alın
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu ciddi yaptırımları olan bir suç tipidir. Haklarınızı korumak ve en iyi sonucu elde etmek için uzman bir ceza avukatından destek almanız önemlidir.
Bu makale 2026 yılı güncel mevzuatına göre hazırlanmış olup, genel bilgi amaçlıdır. Somut hukuki sorunlarınız için mutlaka bir avukata danışmanız önerilir.