TCK Madde 215: Suçu ve Suçluyu Övme Suçu ve Cezası – 2026
TCK 215 – Suçu ve Suçluyu Övme Özet ve Ceza Bilgisi
Suç: İşlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen övme.
Ceza: 2 yıla kadar hapis cezası.
Ek Koşul: Kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması şarttır.
Suç Niteliği: Somut tehlike suçu – salt övme yetmez; kamu düzeni tehlikesi doğmalıdır.
Seçimlik Hareketler: İşlenmiş bir suçu övmek veya suçu işlemiş kişiyi bu suçtan dolayı övmek.
Aleniyet: Belirsiz sayıda kişinin ulaşabileceği ortamda gerçekleşmelidir.
Basın/Yayın Artırımı (m.218): Basın ve yayın yoluyla (sosyal medya dahil) işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
Şikâyet: Şikâyete tabi değildir, resen soruşturulur.
Uzlaştırma: Kapsamda değildir.
Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi.
Zamanaşımı: 8 yıl.
TCK Madde 215 – Kanun Metni
TCK Madde 215 – Kanun Metni
Suçu ve suçluyu övme
Madde 215- (1) İşlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, bu nedenle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması halinde, iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
Genel Açıklama
Suçu ve suçluyu övme suçu, işlenmiş olan bir suçu veya bu suçu işlemiş olan kişiyi alenen övmeyi cezalandırır. Bu suçla korunan hukuki değer kamu düzeni, toplum barışı, suç işlenmesinin teşvik edilmemesi ve ceza adalet sistemine duyulan güvendir. Burada korunmak istenen bireysel bir menfaat değil; toplumsal düzen ve kamu güvenliğidir.
Madde iki ayrı seçimlik hareket düzenlemektedir: birincisi, işlenmiş bir suçu övmek; ikincisi, suçu işlemiş kişiyi bu suçtan dolayı övmek. Suçun oluşması için salt övme eylemi yeterli olmayıp, bu övme nedeniyle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması şarttır. Bu koşul, suçu somut tehlike suçu niteliğine dönüştürmektedir.
Suçun Unsurları
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Fail | Herkes olabilir. Özgü suç değildir. |
| Mağdur | Toplum (kamu düzeni). Doğrudan zarar gören belirli bir kişi yoktur. |
| Seçimlik hareket 1 | İşlenmiş bir suçu övmek: övülen fiilin gerçekten işlenmiş bir suç olması ve failin bu fiili olumlu, takdir edici biçimde sunması gerekir. |
| Seçimlik hareket 2 | Suçu işlemiş kişiyi övmek: övgü, kişinin genel karakterine değil; işlediği suçla bağlantılı olarak yapılmalıdır. |
| Aleniyet | Kamuya açık ortam, sosyal medya, basın veya topluluk önünde gerçekleşmelidir. Kapalı/özel ortamdaki beyanlar suçu oluşturmayabilir. |
| Açık ve yakın tehlike | Övme nedeniyle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin somut olarak ortaya çıkması şarttır. |
| Manevi unsur | Kast. Fail, övdüğü fiilin suç olduğunu bilmeli ve buna rağmen yüceltme iradesi göstermelidir. Taksirle işlenemez. |
Benzer Suç Tipleriyle Karşılaştırma (m.214, m.215, m.216)
| Kriter | m.214 (Suç İşlemeye Tahrik) | m.215 (Suçu/Suçluyu Övme) | m.216 (Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik) |
|---|---|---|---|
| Odak | Henüz işlenmemiş bir suça yönelik teşvik (geleceğe dönük) | Zaten işlenmiş bir suçun veya suçlunun övülmesi (geçmişe dönük) | Toplumsal kesimler arasında düşmanlık yaratma |
| Ceza | 6 ay – 5 yıl hapis | 2 yıla kadar hapis | 1 – 3 yıl hapis |
| Tehlike koşulu | Kamu barışını tehlikeye düşürme | Açık ve yakın tehlike (somut tespit gerekir) | Kamu güvenliği açısından tehlike |
| m.218 artırımı | Uygulanır | Uygulanır | Uygulanır |
| Şikâyet | Resen | Resen | Resen |
Basın ve Yayın Yoluyla İşlenme – TCK m.218
TCK m.218 uyarınca m.215 kapsamındaki suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır. Basın ve yayın kavramı geniş yorumlanmakta olup televizyon, gazete, internet haberi, sosyal medya (X/Twitter, Instagram, Facebook, YouTube), podcast ve benzeri platformları kapsar. Açık hesapta yapılan paylaşım alenidir ve m.218 kapsamında ceza artırımı gündeme gelebilir. Ancak kapalı grup veya sınırlı erişim durumlarında somut olayın özellikleri ayrıca incelenir.
Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay 8. Ceza Dairesi – E. 2021/18360, K. 2024/8321
Darbe teşebbüsü sırasında darbeci askerleri öven sosyal medya paylaşımı olayında; sanığın darbeci askerleri olumlayan ve öven ifadeler kullanması, darbenin tamamlanması halinde askerlerin başarılı olacağına dair ima içermesi nedeniyle eylemin m.215 kapsamına girdiğini ve kamu düzeni açısından açık ve yakın tehlike bulunduğunu kabul ederek mahkumiyet kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi – E. 2022/39452, K. 2023/382
Gösteriye katılan kişinin terör örgütü liderinin fotoğrafını açması ve örgüt simgeleri taşıması olayında; eylemin ulusal güvenlik ve kamu düzeni açısından ciddi bir tehlike yaratmadığını, kalabalığın sorunsuz dağılması gibi koşullar nedeniyle somut bir açık ve yakın tehlike oluşmadığını tespit ederek suçun unsurlarının gerçekleşmediğine karar vermiştir. Bu karar, açık ve yakın tehlike koşulunun somut olaydaki belirleyiciliğini ortaya koymaktadır.
Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E. 2017/1688, K. 2017/4856
PKK lideriyle ilgili slogan ve pankart taşıma olayında; atılan slogan ve taşınan pankartın içeriğinin terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren uygulamalarını övecek mahiyette olmadığını tespit ederek m.215 kapsamında suçun oluşmadığına karar vermiş ve mahkumiyet hükmünü bozmuştur.
Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E. 2017/1009, K. 2017/4573
Okul kapısına bildiri asılmaya çalışılması olayında; eylemin içerik ve mahiyetine göre ifade özgürlüğü kapsamında kalabileceğini değerlendirerek, propaganda suçundan hüküm kurulmasını hukuka aykırı bulmuş ve mahkumiyet hükmünü bozmuştur.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi – E. 2016/10135, K. 2017/4449
Kaymakamlığa suçu öven içerikli dilekçe verilmesi olayında; sanığın ifadelerinin ifade hürriyeti kapsamında olduğunu ve m.215’in unsurlarını oluşturmadığını belirterek mahkumiyet hükmünü bozmuştur. Bu karar, hukuki ve idari başvuru kapsamındaki ifadelerin m.215 kapsamında değerlendirilmeyebileceğini ortaya koymaktadır.
İfade Özgürlüğü ile İlişkisi
TCK m.215, anayasal güvence altındaki ifade özgürlüğü (Anayasa m.26) ile doğrudan ilişkilidir. İfade özgürlüğü şiddet çağrısı, suç işlemeyi meşrulaştırma ve kamu düzenini bozma noktasında sınırlanabilir; ancak her sert eleştiri veya tartışmalı ifade m.215 kapsamında değildir. Yargıtay uygulamasında somut tehlike yaratma, suç işlemeye teşvik etkisi ve kamu düzeni bakımından risk gibi kriterler dikkate alınmaktadır. Özellikle dijital çağda sosyal medya paylaşımları nedeniyle bu suç tipinin uygulama alanı genişlemiş olup, hukuki değerlendirmelerin ifade özgürlüğü perspektifiyle birlikte yapılması zorunludur.
Şikâyet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma
TCK m.215 kapsamındaki suç şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur. Uzlaştırma kapsamında yer almaz. Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Mağdur toplum olduğundan bireysel katılma mümkün değildir. Şikâyet geri alınsa dahi dava düşmez.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Suçu ve suçluyu övme suçu nedir?
İşlenmiş olan bir suçun veya bu suçu işlemiş olan kişinin alenen övülmesi ve bu övme nedeniyle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması halinde oluşan suçtur. Madde iki seçimlik hareket düzenler: suçu övmek veya suçluyu bu suçtan dolayı övmek. Cezası 2 yıla kadar hapis cezasıdır.
Açık ve yakın tehlike koşulu ne anlama gelir?
Salt övme eyleminin yeterli olmadığını; kamu düzeni üzerinde somut, doğrudan ve yakın bir tehlikenin doğmasının zorunlu olduğunu ifade eder. Yargıtay, kalabalığın sorunsuz dağılması gibi koşulların tehlikenin yokluğuna delil olabileceğini kabul etmektedir. Soyut veya uzak ihtimaller yeterli değildir.
Her övme eylemi suç oluşturur mu?
Hayır. Salt övme eylemi tek başına suç oluşturmaz. Kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin somut olarak ortaya çıkması şarttır. Yargıtay, dilekçe yoluyla yapılan ifadeleri, ifade özgürlüğü kapsamında kalan sloganları ve somut tehlike doğurmayan eylemleri m.215 kapsamında değerlendirmemiştir.
Sosyal medyada suçu övme suç oluşturur mu?
Açık hesapta yapılan paylaşım aleniyet unsurunu taşır. Ancak övme eyleminin yanı sıra kamu düzeni açısından açık ve yakın tehlike koşulunun somut delillerle ortaya konulması gerekir. Kapalı grup veya sınırlı erişimli paylaşımlarda somut olayın özellikleri ayrıca incelenir. m.218 kapsamında basın-yayın artırımı gündeme gelebilir.
Suçluyu savunmak suç mudur?
Hukuki savunma yapmak suç değildir. m.215 kapsamındaki övme, suçlunun hukuki haklarını savunmaktan farklıdır; işlenen suçu yüceltme, meşrulaştırma veya takdir etme niteliğinde olmalıdır. Avukatlık faaliyeti kapsamındaki savunma ifade özgürlüğü güvencesi altındadır.
m.215 ile m.214 (suç işlemeye tahrik) arasındaki fark nedir?
m.215 geçmişe dönüktür: zaten işlenmiş bir suçun veya suçlunun övülmesini cezalandırır. m.214 geleceğe dönüktür: henüz işlenmemiş bir suça yönelik teşviki cezalandırır. m.214’ün cezası daha ağırdır (6 ay – 5 yıl).
Basın yoluyla işlenirse ceza artar mı?
Evet. m.218 uyarınca basın ve yayın yoluyla (TV, gazete, internet, sosyal medya, podcast) işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır.
Şaka amaçlı yapılan övgü suç mudur?
Kast unsuru ve somut tehlike değerlendirilir. Her şaka suç değildir; failin övdüğü fiilin suç olduğunu bilmesi ve buna rağmen yüceltme iradesi göstermesi gerekir. Ayrıca açık ve yakın tehlike koşulunun da gerçekleşmesi şarttır.
Şikâyet geri alınırsa dava düşer mi?
Hayır. Suç şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur. Şikâyet geri alınsa dahi kamu davası devam eder.
HAGB veya erteleme mümkün müdür?
Cezanın üst sınırı 2 yıl olduğundan ve yasal koşulların sağlanması halinde HAGB, erteleme veya adli para cezasına çevirme mümkündür. Ancak m.218 artırımı uygulandığında ceza yükselir ve bu kurumların uygulanma ihtimali azalabilir.
Suçu ve Suçluyu Övme Suçu İçin Danışmanlık Alın
TCK Madde 215 kapsamında suçu ve suçluyu övme, açık ve yakın tehlike koşulu, sosyal medya paylaşımları, basın-yayın artırımı, ifade özgürlüğü sınırları ve Yargıtay başvuru süreçleri konusunda uzman bir ceza avukatından hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.