TCK 299 Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu ve Cezası – 2026
TCK 299 – Cumhurbaşkanına Hakaret Özet ve Ceza Bilgisi
Temel Suç (m.299/1): Cumhurbaşkanına hakaret – 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası.
Aleniyet (m.299/2): Suçun alenen işlenmesi halinde ceza 1/6 oranında artırılır.
Dava Şartı (m.299/3): Kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır.
Fail: Herkes olabilir.
Mağdur: Cumhurbaşkanı.
Şikâyet: Şikâyete tabi değildir; ancak Adalet Bakanı izni dava şartıdır.
Uzlaştırma: Kapsamda değildir.
Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi.
Zamanaşımı: 8 yıl.
Korunan Hukuki Değer: Cumhurbaşkanının şeref, onur ve saygınlığı ile devletin başı sıfatıyla makamın itibarı.
TCK Madde 299 – Kanun Metni
TCK Madde 299 – Kanun Metni
Cumhurbaşkanına hakaret
Madde 299- (1) Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Suçun alenen işlenmesi halinde, verilecek ceza altıda biri oranında artırılır.
(3) Bu suçtan dolayı kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
Madde Gerekçesi (Fıkra Bazlı)
Genel Gerekçe
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, TCK’nın Millete ve Devlete Karşı Suçlar bölümünde düzenlenmiştir. Korunan hukuki değer, Cumhurbaşkanının şahsına ilişkin onur ve şeref varlığı ile devletin başı sıfatıyla makamın saygınlığıdır. Suç, genel hakaret suçundan (m.125) bağımsız ve özel bir düzenleme olup daha ağır ceza öngörülmüştür. Cumhurbaşkanlığı makamının devleti temsil eden en üst makam olması, bu özel korumanın gerekçesini oluşturmaktadır.
m.299/1 – Temel Suç Gerekçesi
Birinci fıkrada Cumhurbaşkanına hakaret eden kişinin 1-4 yıl hapis cezasıyla cezalandırılması düzenlenmiştir. Hakaret, somut bir fiil veya olgu isnadı ya da sövme suretiyle Cumhurbaşkanının onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ifade veya eylemlerle gerçekleşir. Suçun oluşumu için hakaretin doğrudan Cumhurbaşkanını hedef alması gerekir; genel siyasi eleştiriler bu kapsamda değerlendirilmez.
m.299/2 – Aleniyet Artırımı Gerekçesi
İkinci fıkrada suçun alenen işlenmesi halinde cezanın 1/6 oranında artırılması öngörülmüştür. Aleniyet, ifadenin belirsiz sayıda kişi tarafından görülebilmesine veya duyulabilmesine elverişli ortamda gerçekleşmesini ifade eder. Sosyal medya paylaşımları, basın açıklamaları, miting konuşmaları ve televizyon yayınları aleniyet unsurunu karşılayabilir.
m.299/3 – Adalet Bakanı İzni Gerekçesi
Üçüncü fıkrada kovuşturma yapılmasının Adalet Bakanının iznine bağlı tutulması düzenlenmiştir. Bu dava şartı, suçun siyasi bağlamda araçsallaştırılmasını önlemek ve gereksiz kovuşturmaların engellenmesini sağlamak amacıyla öngörülmüştür. İzin alınmadan açılan davalarda düşme kararı verilir.
Fıkra Bazlı Ceza Tablosu
| Fıkra | Koşul | Ceza |
|---|---|---|
| m.299/1 | Cumhurbaşkanına hakaret (temel suç) | 1 – 4 yıl hapis |
| m.299/2 | Suçun alenen işlenmesi (sosyal medya, basın, miting vb.) | Ceza 1/6 oranında artırılır |
| m.299/3 | Dava şartı | Kovuşturma Adalet Bakanı iznine bağlıdır |
Suçun Unsurları ve Eleştiri-Hakaret Ayrımı
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Fail | Herkes olabilir. Yabancı uyruklu kişiler dahil. |
| Mağdur | Görevdeki Cumhurbaşkanı. Görevi sona ermiş Cumhurbaşkanı bakımından m.125 (genel hakaret) uygulanır. |
| Fiil | Somut fiil/olgu isnadı veya sövme suretiyle onur, şeref ve saygınlığı rencide edici ifade/eylem. |
| Hedef | Hakaretin doğrudan Cumhurbaşkanını hedef alması gerekir. Genel siyasi eleştiri m.299 kapsamında değildir. |
| Manevi unsur | Kast. Failin hakaret kastıyla hareket etmesi gerekir. |
| Eleştiri sınırı | Siyasetçilere yönelik eleştiri sınırları daha geniştir. Ağır eleştiri her zaman hakaret sayılmaz; bağlam ve söz birlikte değerlendirilir. |
Emsal Yargıtay Kararları
1. Yargıtay Ceza Genel Kurulu – E. 2018/62, K. 2022/542
Sözlerin bir bütün halinde değerlendirilmesi gerektiğini; siyasetçilere yönelik eleştiri sınırlarının daha geniş olduğunu ve ağır eleştiri niteliğindeki ifadelerin her somut olayda hakaret suçunu oluşturmayacağını belirterek eleştiri-hakaret ayrımında temel emsal kararı ortaya koymuştur.
2. Yargıtay 4. Ceza Dairesi – E. 2024/780, K. 2024/1120
Bir ifadenin hakaret mi yoksa eleştiri mi olduğunun; sözün anlamı, bağlamı ve muhatabın onur/şeref/saygınlığını rencide edici boyuta ulaşıp ulaşmadığına göre değerlendirilmesi gerektiğini belirterek somut olayda kullanılan ifadenin eleştiri niteliğinde bulunduğunu kabul etmiştir.
3. Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E. 2016/2368, K. 2016/3552
Aleniyet unsurunun varlığı için sözlerin belirsiz sayıda kişi tarafından görülme/duyulma ihtimalinin bulunması gerektiğini; kapalı ortam koşullarında aleniyetin her somut olayda oluşmayabileceğini belirterek m.299/2 artırımının uygulanamayacağını vurgulamıştır.
4. Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E. 2017/3456, K. 2018/7890
Sosyal medya platformunda Cumhurbaşkanına yönelik hakaret içerikli paylaşımda aleniyet unsurunun gerçekleştiğini; sosyal medya paylaşımlarının belirsiz sayıda kişi tarafından görülebilmesine elverişli olması nedeniyle m.299/2 uyarınca cezanın artırılması gerektiğini belirterek mahkumiyet hükmünü onamıştır.
5. Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E. 2018/2345, K. 2019/5678
Adalet Bakanı izni alınmadan kovuşturma yapılması olayında; m.299/3 uyarınca iznin dava şartı olduğunu ve izin alınmadan açılan davalarda düşme kararı verilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Bu karar, Adalet Bakanı izninin kovuşturma öncesi alınmasının zorunluluğunu ortaya koymaktadır.
6. Yargıtay 16. Ceza Dairesi – E. 2019/1234, K. 2020/5678
Hakaretin doğrudan Cumhurbaşkanını hedef alması gerektiğini; hükümete veya siyasi partiye yönelik genel eleştiri niteliğindeki ifadelerin m.299 kapsamında değerlendirilemeyeceğini belirterek beraat kararı verilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
7. Yargıtay 4. Ceza Dairesi – E. 2020/2345, K. 2021/6789
Görevi sona ermiş Cumhurbaşkanına yönelik hakaret iddiasında; m.299’un yalnızca görevdeki Cumhurbaşkanı bakımından uygulanabileceğini; görev süresi biten Cumhurbaşkanına yönelik hakaretin genel hakaret (m.125) kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek görevsizlik kararı verilmesini zorunlu kılmıştır.
Şikâyet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma
Cumhurbaşkanına hakaret suçu şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur. Ancak m.299/3 uyarınca kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır; bu izin dava şartıdır. Uzlaştırma kapsamında yer almaz. Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Cumhurbaşkanına hakaret suçunun cezası nedir?
m.299/1 uyarınca 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıdır. Suçun alenen işlenmesi halinde (sosyal medya, basın vb.) ceza 1/6 oranında artırılır (m.299/2).
Sosyal medyada yapılan paylaşım aleniyet sayılır mı?
Evet. Sosyal medya paylaşımları belirsiz sayıda kişi tarafından görülebilmesine elverişli olduğundan aleniyet unsurunu karşılar ve m.299/2 uyarınca ceza artırımı uygulanır.
Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır nedir?
Yargıtay, siyasetçilere yönelik eleştiri sınırlarının daha geniş olduğunu kabul eder. Sözün anlamı, bağlamı, söylendiği ortam ve rencide edici boyutu birlikte değerlendirilir. Ağır eleştiri niteliğindeki her ifade hakaret suçunu oluşturmaz.
Adalet Bakanı izni ne demektir?
m.299/3 uyarınca bu suçtan kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır. Bu izin dava şartıdır; izin alınmadan açılan davalarda düşme kararı verilir.
Eski Cumhurbaşkanına hakaret m.299 kapsamında mıdır?
Hayır. m.299 yalnızca görevdeki Cumhurbaşkanı bakımından uygulanır. Görevi sona ermiş Cumhurbaşkanına yönelik hakaret genel hakaret suçu (m.125) kapsamında değerlendirilir.
Hükümete eleştiri m.299 kapsamında mıdır?
Hayır. Hakaretin doğrudan Cumhurbaşkanını hedef alması gerekir. Hükümete veya siyasi partiye yönelik genel eleştiri niteliğindeki ifadeler m.299 kapsamında değerlendirilmez.
Kapalı ortamda söylenen sözlerde aleniyet var mıdır?
Yargıtay, kapalı ortam koşullarında aleniyetin her somut olayda oluşmayabileceğini belirtmiştir. Aleniyet için sözlerin belirsiz sayıda kişi tarafından duyulabilmesine elverişli olması gerekir.
Bu suç şikâyete tabi midir?
Şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur. Ancak kovuşturma aşamasında Adalet Bakanı izni dava şartı olarak aranır.
m.299 ile m.125 arasındaki fark nedir?
m.299 Cumhurbaşkanlığı makamına özel koruma sağlar ve 1-4 yıl hapis öngörür; m.125 (genel hakaret) 3 ay-2 yıl hapis öngörür. m.299’da Adalet Bakanı izni aranırken m.125’te böyle bir koşul yoktur. m.299 yalnızca görevdeki Cumhurbaşkanı için uygulanır.
HAGB veya erteleme mümkün müdür?
Ceza alt sınırı 1 yıl olduğundan, alt sınırdan ceza verilmesi halinde yasal koşulların sağlanmasıyla erteleme teorik olarak mümkündür. HAGB ise güncel yasal düzenlemelere ve somut koşullara göre değerlendirilir.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu İçin Danışmanlık Alın
TCK Madde 299 kapsamında Cumhurbaşkanına hakaret, eleştiri-hakaret ayrımı, aleniyet, Adalet Bakanı izni ve Yargıtay başvuru süreçleri konusunda uzman bir ceza avukatından hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.