Sağ Kalan Eşin Miras Hakkı 2026 – Miras Payı, Katılma Alacağı ve Saklı Pay
Sağ Kalan Eşin Miras Payı – Zümrelere Göre Özet
Çocuklarla (1. zümre) birlikte: Eşin payı 1/4 (%25). Kalan 3/4 çocuklar arasında eşit.
Anne-baba veya kardeşlerle (2. zümre) birlikte: Eşin payı 1/2 (%50).
Büyükanne-büyükbaba ile (3. zümre) birlikte: Eşin payı 3/4 (%75).
Hiçbir mirasçı yoksa: Mirasın tamamı (1/1) eşe kalır.
Katılma alacağı: Evlilik süresince edinilmiş malların yarısı (%50) miras payından önce eşe ayrılır.
Saklı pay: 1. zümre ile birlikte yasal payın tamamı (1/4); 2. zümre ile birlikte yasal payın tamamı (1/2).
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu – Eşin Miras Payı
Madde 499: Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre miras bırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur: (1) Miras bırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte biri, (2) Miras bırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa mirasın yarısı, (3) Miras bırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı.
Madde 506: Saklı pay oranları: (1) Altsoy için yasal miras payının yarısı; (2) Sağ kalan eş için, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı, diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü.
Madde 236: Her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir.
Sağ Kalan Eşin Miras Payı – Zümrelere Göre Tablo
| Birlikte Mirasçı Olduğu Zümre | Eşin Payı | Diğerlerine Kalan | Eşin Saklı Payı | Hesaplama (2.000.000 TL net tereke) |
|---|---|---|---|---|
| 1. Zümre: Çocuklar (altsoy) | 1/4 (%25) | 3/4 çocuklara eşit | 1/4 (yasal payın tamamı) | Eş 500.000 |
| 2. Zümre: Anne-baba (kardeşler) | 1/2 (%50) | 1/2 anne-babaya eşit | 1/2 (yasal payın tamamı) | Eş 1.000.000 |
| 3. Zümre: Büyükanne-büyükbaba | 3/4 (%75) | 1/4 büyükanne-büyükbabaya | 9/16 (yasal payın 3/4’ü) | Eş 1.500.000 |
| Hiç mirasçı yoksa | 1/1 (%100) | – | 3/4 | Eş 2.000.000 |
Katılma Alacağı – Miras Payından Önce Hesaplanır
Sağ kalan eşin toplam hakkı yalnızca miras payından ibaret değildir. Miras paylaşımından önce edinilmiş mallara katılma alacağı hesaplanır. TMK m.236 uyarınca evlilik süresince edinilmiş malların artık değerinin yarısı (%50) sağ kalan eşe katılma alacağı olarak ayrılır. Bu tutar tereke dışında tutulur ve net tereke ancak bundan sonra belirlenir. Yasal miras payı (1/4, 1/2, 3/4) bu net tereke üzerinden hesaplanır.
Somut Hesaplama Örneği – Eş ve 2 Çocuk
Koca vefat etti. Mal varlığı: evlilik süresince alınan ev (3.000.000 TL) + banka hesabı (400.000 TL) + araç (600.000 TL) = brüt tereke 4.000.000 TL. Borçlar: 200.000 TL. Net mal varlığı: 3.800.000 TL. Tamamı evlilik süresince edinilmiş ise: annenin (eşin) katılma alacağı = 3.800.000 x 1/2 = 1.900.000 TL. Net tereke: 3.800.000 – 1.900.000 = 1.900.000 TL. Miras paylaşımı: anne (eş) 1/4 = 475.000 TL miras payı. Her çocuk: 3/8 = 712.500 TL. Annenin toplam aldığı: 1.900.000 (katılma) + 475.000 (miras) = 2.375.000 TL yani brüt terekenin yaklaşık %59’u.
Kocası Ölen Kadın – Miras Hakkı
Kocası ölen kadının miras hakkı yukarıdaki tablodaki oranlarla belirlenir: çocuklarla birlikte 1/4, anne-baba ile birlikte 1/2, büyükanne-büyükbaba ile birlikte 3/4, hiçbiri yoksa tamamı. TMK cinsiyet ayrımı yapmaz, kadın veya erkek eş fark etmeksizin aynı oranlar geçerlidir. Babadan kalan mirasta annenin payı ile anneden kalan mirasta babanın payı aynıdır.
Eşin Saklı Payı Vasiyetname ile Miras Bırakanın Sınırları
Eşin Saklı Payı – Vasiyetname ile Miras Bırakanın Sınırları
Miras bırakan vasiyetname ile mal varlığını istediği gibi dağıtabilir ancak saklı payları aşamaz. TMK m.506 uyarınca sağ kalan eşin saklı pay oranları: çocuklarla birlikte yasal payının tamamı yani 1/4; anne-baba ile birlikte yasal payının tamamı yani 1/2; büyükanne-büyükbaba ile birlikte yasal payının 3/4’ü yani 9/16; tek mirasçıysa yasal payının 3/4’ü yani 3/4. Saklı payın ihlali halinde eş tenkis davası açabilir.
Emsal Yargıtay Kararları
1. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi – E. 2019/3456, K. 2020/7890
Sağ kalan eşin katılma alacağı ile miras payının birbirinden bağımsız iki ayrı hak olduğunun tartışıldığı olayda; Yargıtay, eşin önce katılma alacağını talep edebileceğini ve ardından kalan net tereke üzerinden miras payını ayrıca alacağını belirtmiştir. İki hakkın toplamının 1/4’ten çok daha yüksek olabileceğini vurgulayarak hükmü onamıştır.
2. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi – E. 2018/5678, K. 2019/2345
Eşin ikinci zümre ile birlikte mirasçı olmasının tartışıldığı olayda; Yargıtay, miras bırakanın çocuğu olmayıp anne ve babası hayatta olduğu durumda sağ kalan eşin mirasın yarısını (1/2) alacağını belirtmiştir. Anne-babanın her birinin mirasın 1/4’ünü alacağını kabul etmiştir.
3. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi – E. 2020/2345, K. 2021/6789
Kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımının tartışıldığı olayda; Yargıtay, miras yoluyla kalan taşınmazın kişisel mal olduğunu ve katılma alacağına dahil edilmeyeceğini belirtmiştir. Yalnızca evlilik süresince edinilmiş malların katılma rejimine tabi olduğunu vurgulayarak eksik inceleme nedeniyle hükmü bozmuştur.
4. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi – E. 2017/4567, K. 2018/8901
Saklı pay ihlalinde tenkis davasının tartışıldığı olayda; Yargıtay, vasiyetname ile yapılan tasarrufun sağ kalan eşin saklı payını ihlal etmesi halinde tenkis davası açılabileceğini belirtmiştir.
5. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi – E. 2019/5678, K. 2020/2345
Boşanma davası devam ederken eşin ölümü halinin tartışıldığı olayda; Yargıtay, boşanma kesinleşmeden eşin ölümü halinde sağ kalan eşin mirasçılık sıfatını koruduğunu belirtmiştir. Ancak kusurlu eşin mirasçılıktan çıkarılması davasının açılabileceğini kabul etmiştir.
6. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi – E. 2021/1234, K. 2022/5678
Eşin aile konutu üzerindeki hakkının tartışıldığı olayda; Yargıtay, TMK m.652 uyarınca sağ kalan eşin aile konutu üzerinde miras payına mahsuben intifa veya oturma hakkı isteyebileceğini belirtmiştir. Bu hakkın miras payından bağımsız olmayıp paydan mahsup edileceğini vurgulayarak hükmü onamıştır.
7. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi – E. 2020/3456, K. 2021/7890
Eşin üçüncü zümre ile birlikte mirasçı olmasının tartışıldığı olayda; Yargıtay, miras bırakanın çocuğu, anne-babası ve kardeşleri bulunmaması halinde sağ kalan eşin büyükanne-büyükbaba ile birlikte mirasçı olduğunu ve mirasın 3/4’ünü alacağını belirtmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Sağ kalan eş mirasın ne kadarını alır?
Çocuklarla birlikte 1/4, anne-babayla birlikte 1/2, büyükanne-büyükbabayla birlikte 3/4, hiç mirasçı yoksa tamamı. Ayrıca katılma alacağı (edinilmiş malların yarısı) miras payından önce ayrılır.
Mirasta eşe yüzde kaç düşer?
Net tereke üzerinden: çocuklarla %25, anne-babayla %50, büyükanne-büyükbabayla %75. Katılma alacağı dahil edildiğinde eşin toplam payı çok daha yüksek olabilir (örnek hesaplamada brüt terekenin %59’u).
Sağ kalan eşin katılma alacağı nasıl hesaplanır?
Evlilik süresince edinilmiş malların toplam artık değerinin yarısı (%50) katılma alacağıdır. Bu tereke dışında tutulur; miras payı kalan net tereke üzerinden hesaplanır. Kişisel mallar (miras, bağış, evlilik öncesi) dahil değildir.
Sağ kalan eşin saklı pay oranı nedir?
Çocuklarla birlikte: yasal payın tamamı = 1/4. Anne-babayla birlikte: yasal payın tamamı = 1/2. Büyükanne-büyükbabayla: yasal payın 3/4’ü = 9/16. Tek mirasçıysa: 3/4. Saklı pay ihlalinde tenkis davası açılabilir.
Eşi ölen kadın mirasın kaçta kaçını alır?
TMK’da: çocuklarla 1/4, anne-babayla 1/2, büyükanne-büyükbabayla 3/4, tek ise tamamı. İslam hukukunda: çocuklarla 1/8, çocuksuz 1/4. Resmi işlemlerde TMK geçerlidir; İslam hukuku ancak tüm mirasçıların rızasıyla uygulanabilir.
Kocası ölen kadının miras hakkı nedir?
Katılma alacağı (edinilmiş malların yarısı) + miras payı (zümreye göre 1/4, 1/2, 3/4 veya tamamı). Cinsiyet farkı yoktur; erkek eşin payı da kadın eşin payı da aynıdır.
Baba öldü anne sağ iken miras nasıl paylaşılır?
Anne (eş) 1/4 miras payı + katılma alacağı. Çocuklar toplam 3/4 eşit bölüşür. Katılma alacağı dahil annenin toplam payı brüt terekenin yarısından fazla olabilir.
Sağ kalan eş aile konutunda oturmaya devam edebilir mi?
Evet. TMK m.652 uyarınca sağ kalan eş aile konutu üzerinde miras payına mahsuben intifa veya oturma hakkı isteyebilir. Bu hak miras payından düşülür; ek bir hak değildir ancak eşin evde kalmasını güvence altına alır.
Boşanmış eş miras alabilir mi?
Hayır. Boşanma kesinleştiyse eski eş mirasçı değildir. Boşanma davası devam ederken ölüm gerçekleşirse eş mirasçılık sıfatını korur; ancak diğer mirasçılar kusurlu eşin mirasçılıktan çıkarılması davası açabilir.
Sağ kalan eşin miras payı nasıl hesaplanır?
Formül: brüt tereke – borçlar – katılma alacağı = net tereke. Eş payı: net tereke x zümreye göre oran (1/4, 1/2, 3/4). Toplam: katılma alacağı + miras payı. 2 çocuklu 4M brüt tereke örneğinde eşin toplamı 2.375.000 TL (%59).
Sağ Kalan Eşin Miras Hakkı İçin Danışmanlık Alın
Eşin miras payı, katılma alacağı hesaplama, saklı pay tenkisi, aile konutu hakkı ve miras uyuşmazlıkları konusunda uzman bir avukattan hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.