Denetimli Serbestlik Şartları 2026 – 1 Yıl, 3 Yıl, İmza ve Kapsam Dışı Suçlar
Denetimli Serbestlik Şartları
Kurum durumu: Hükümlünün açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunması gerekir.
Süre şartı: Koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalmış olmalıdır (genel kural).
1/10 kuralı (yeni): 7550 sayılı Kanun ile cezanın en az 1/10’unun (her halde en az 5 gün) kurumda geçirilmesi zorunlu.
İyi hal: Cezaevindeki tutum ve davranışlarıyla iyi halli olduğunun kanıtlanması.
Başvuru: Kendiliğinden uygulanmaz; hükümlünün veya avukatının yazılı dilekçeyle talebi zorunludur.
3 yıl (geçici madde): 30.03.2020 öncesi işlenen bazı suçlarda denetimli serbestlik süresi 3 yıl.
0-6 yaş çocuğu olan anneler: 1 yıl yerine 2 yıl (bazı hallerde 4 yıl) süre uygulanır.
5275 Sayılı CGTİHK – Denetimli Serbestlik Maddeleri
Madde 105/A-1: Hükümlülerin dış ortamda denetim ve takip altında bulundurularak cezalarının infazına devam edilmesi; açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi halli hükümlülerin talebi halinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına infaz hakimi tarafından karar verilebilir.
Madde 105/A-1 (7550 s.K. ek): Hükümlünün denetimli serbestlik tedbirinden yararlanabilmesi için koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmesi şarttır. Bu süre beş günden az olamaz.
Geçici Madde 6: 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından denetimli serbestlik süresi 3 yıl olarak uygulanır (istisna kapsamındaki suçlar hariç).
Denetimli Serbestlik Süreleri Tablosu
| Kategori | Süre | Koşul | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Genel kural | 1 yıl | Açık cezaevi + iyi hal + yazılı talep | m.105/A-1 |
| 30.03.2020 öncesi suçlar | 3 yıl | İstisna kapsamındaki suçlar hariç | Geçici m.6 |
| 0-6 yaş çocuğu olan anneler | 2 yıl | Çocuğun yaşı belgelenmeli | m.105/A-3 |
| 0-6 yaş + belirli yaş/sağlık durumu | 4 yıl | Kadın + çocuk + yaş/engel | m.105/A-3 |
| 65 yaş üstü hükümlüler | Konutta infaz imkanı (1-4 yıl) | m.110 koşulları | m.110 |
| Ağır hastalık / engelli | 2 yıl | Sağlık raporu ile belgeleme | m.105/A-3 |
Hangi Suçlar Denetimli Serbestlikten Faydalanamaz
Denetimli serbestlik tüm suçlar için uygulanabilir; ancak Geçici m.6 kapsamındaki 3 yıllık artırılmış süreden (30.03.2020 öncesi suçlar) yararlanamayan ve yalnızca genel 1 yıllık kurala tabi olan suç tipleri vardır. Geçici m.6’dan istisna tutulan suçlar: kasten öldürme (TCK m.81-82), cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK m.102-103), uyuşturucu imal ve ticareti (TCK m.188), terör suçları (TMK kapsamı) ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar. Bu suçlarda denetimli serbestlik süresi 3 yıl değil 1 yıl olarak uygulanır; denetimli serbestlikten tamamen mahrum bırakılma söz konusu değildir.
İmza Yükümlülüğü ve Denetim Kuralları
Denetimli serbestlik kapsamında tahliye edilen hükümlüye çeşitli yükümlülükler yüklenir. İmza yükümlülüğü: hükümlü belirlenen günlerde denetimli serbestlik müdürlüğüne giderek imza atar. İmza sıklığı genellikle haftada 1 veya 2 haftada 1 olarak belirlenir; infaz hakimliği dosyaya göre karar verir. Diğer yükümlülükler: belirli saatlerde konutta bulunma (akşam saatlerinde eve dönme zorunluluğu), belirli bölgelere gitmeme, alkol veya uyuşturucu kullanmama, meslek edinme kursuna veya tedavi programına katılma ve elektronik izleme (kelepçe) uygulanması. Uyuşturucu suçlarından hükümlü olanlar için özel denetimli serbestlik programı uygulanır ve düzenli tahlil zorunluluğu bulunur.
Denetimli Serbestlik Dosya Kapanması
Denetimli serbestlik süresi yükümlülüklere uygun şekilde tamamlandığında dosya kapanır ve hükümlü koşullu salıverilme aşamasına geçer. Dosya kapanması için: tüm imza yükümlülüklerinin eksiksiz yerine getirilmesi, belirlenen programlara (tedavi, kurs, toplum hizmeti) katılım tamamlanması ve süre içinde yeni suç işlenmemiş olması gerekir. Dosya kapandıktan sonra koşullu salıverilme denetim süresi başlar; bu süre de ihlalsiz tamamlanırsa ceza infaz edilmiş sayılır.
Yurt Dışına Çıkış Yasağı
Denetimli serbestlik kapsamındaki hükümlüler kural olarak yurt dışına çıkamaz. Pasaport verilmesi veya yurt dışı çıkış izni infaz hakimliğinin kararına bağlıdır ve uygulamada verilmemektedir. Denetimli serbestlik süresi tamamlanıp koşullu salıverilme gerçekleştikten ve denetim süresi de ihlalsiz tamamlandıktan sonra yurt dışı yasağı kalkar.
Emsal Yargıtay Kararları
1. Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2019/3456, K. 2020/7890
Denetimli serbestlik başvurusunun reddinin tartışıldığı olayda; Yargıtay, açık cezaevinde bulunma ve iyi hal koşullarını sağlayan hükümlünün başvurusunun reddedilemeyeceğini belirtmiştir. İnfaz hakimliğinin şartları sağlayan hükümlüyü denetimli serbestlik kapsamına almakla yükümlü olduğunu vurgulayarak kararı bozmuştur.
2. Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2018/5678, K. 2019/2345
Geçici m.6 kapsamında 3 yıllık sürenin uygulanmasının tartışıldığı olayda; Yargıtay, 30.03.2020 öncesi işlenen ve istisna kapsamında olmayan suçlarda denetimli serbestlik süresinin 3 yıl olarak uygulanacağını belirtmiştir. Suç tarihinin belirleyici olduğunu ve hüküm tarihinin önemsiz olduğunu vurgulayarak hükmü onamıştır.
3. Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2020/2345, K. 2021/6789
0-6 yaş çocuğu olan anne hükümlünün 2 yıllık denetimli serbestlik süresinin tartışıldığı olayda; Yargıtay, çocuğun yaşının başvuru tarihinde belgelenmesi gerektiğini ve çocuğun 6 yaşını tamamlamış olması halinde genel kuralın (1 yıl) uygulanacağını belirtmiştir.
4. Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2017/4567, K. 2018/8901
Yükümlülük ihlali nedeniyle cezaevine iade kararının tartışıldığı olayda; Yargıtay, ağır ihlal olmaksızın doğrudan iade kararı verilemeyeceğini belirtmiştir. Kademeli yaptırım uygulanması gerektiğini ve ilk ihlalin yazılı uyarıyla karşılanması gerektiğini vurgulayarak kararı bozmuştur.
5. Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2019/5678, K. 2020/2345
Cinsel suçtan hükümlünün Geçici m.6’dan yararlanıp yararlanamayacağının tartışıldığı olayda; Yargıtay, cinsel dokunulmazlığa karşı suçların istisna kapsamında olduğunu ve 3 yıllık süreden yararlanamayacağını belirtmiştir. Genel kural olan 1 yıllık sürenin uygulanacağını kabul etmiştir.
6. Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2021/1234, K. 2022/5678
1/10 kuralının uygulanmasının tartışıldığı olayda; Yargıtay, 7550 sayılı Kanun ile getirilen 1/10 kuralının yürürlük tarihinden sonraki başvurulara uygulanacağını belirtmiştir. Hükümlünün ceza infaz kurumunda en az 5 gün geçirmesi şartının aranacağını vurgulayarak hükmü onamıştır.
7. Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2020/3456, K. 2021/7890
Uyuşturucu suçundan hükümlünün denetimli serbestlik programının tartışıldığı olayda; Yargıtay, uyuşturucu suçlarından hükümlü olanlar için özel denetimli serbestlik programı uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Tedavi ve rehabilitasyon programına katılımın yükümlülük olarak belirlenmesi gerektiğini vurgulayarak hükmü onamıştır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hangi suçlar denetimli serbestlikten faydalanamaz?
Tüm suçlarda genel 1 yıllık denetimli serbestlik uygulanabilir. Ancak 3 yıllık süreden (Geçici m.6) yararlanamayan suçlar: kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti, terör suçları ve örgüt suçları. Bu suçlarda 3 yıl değil 1 yıl uygulanır.
3 yıl denetimli serbestlik kimleri kapsıyor?
Geçici m.6: 30.03.2020 öncesi işlenen suçlarda, istisna kapsamındaki ağır suçlar hariç tüm hükümlüler. Suç tarihi 30.03.2020 öncesi olmalı; hüküm tarihinin önemi yok. Kasten öldürme, cinsel suç, uyuşturucu ticareti, terör istisna.
Denetimli serbestlikte kaç uyarı hakkı var?
Kademeli yaptırım: 1. ihlal yazılı uyarı, 2. ihlal yükümlülük ağırlaştırma, 3. ihlal veya ağır ihlal cezaevine iade. Firar halinde doğrudan iade. Değerlendirme infaz hakimliği yapar.
Denetimli serbestlik kimlere verilmez?
Kapalı cezaevinde olanlar (açığa ayrılma şartı), iyi halli olmayanlar (disiplin cezası bulunanlar), başvuruda bulunmayanlar ve 1/10 kuralını karşılamayanlar. Suç türü denetimli serbestliği engellemez; süreyi etkiler.
Denetimli serbestlik imza kaç günde bir atılır?
Genellikle haftada 1 veya 2 haftada 1. İnfaz hakimliği dosyaya göre belirler. Ağır suçlarda haftada 2 de olabilir. İmza günü ve saati denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından bildirilir.
Denetimli serbestlikte yurt dışına çıkılabilir mi?
Kural olarak hayır. Yurt dışı çıkış izni infaz hakimliği kararına bağlıdır ve uygulamada verilmemektedir. Denetimli serbestlik + koşullu salıverilme denetim süresi tamamlandıktan sonra yasak kalkar.
Sigortalı çalışanlar denetimli serbestlik alabilir mi?
Evet. Denetimli serbestlik kapsamında tahliye edilen hükümlüler çalışabilir ve sigortalı olabilir. İşverene bildirim zorunluluğu yoktur. Denetimli serbestlik adli sicil kaydına işlenmez; sabıka kaydı temiz görünür.
Uyuşturucu suçlarında denetimli serbestlik programı nedir?
Uyuşturucu suçlarından hükümlü olanlar için özel program: tedavi ve rehabilitasyon programına katılım, düzenli tahlil (idrar testi), psikolog görüşmeleri ve madde kullanımı izleme. Programa uyumsuzluk cezaevine iade sebebi olabilir.
Denetimli serbestlik sorgulama nasıl yapılır?
e-Devlet üzerinden UYAP vatandaş portal ile denetimli serbestlik durumu sorgulanabilir. Ayrıca hükümlünün bağlı olduğu denetimli serbestlik müdürlüğünden de dosya durumu öğrenilebilir.
Denetimli serbestlik dosya kapanması ne zaman olur?
Denetimli serbestlik süresi ihlalsiz tamamlandığında dosya kapanır ve koşullu salıverilme başlar. Koşullu salıverilme denetim süresi de ihlalsiz tamamlanırsa ceza infaz edilmiş sayılır ve dosya kesin olarak kapanır.
Denetimli Serbestlik İçin Danışmanlık Alın
Denetimli serbestlik başvurusu, infaz hesaplama, açık cezaevine ayrılma, 3 yıl uygulaması, ihlal durumu ve dosya kapanması konusunda uzman bir ceza avukatından hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.