Miras Nedeniyle Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası Nedir?
Ortaklığın Giderilmesi Davası (İzale-i Şuyu)
Ortaklığın giderilmesi davası, mirasçıların ortak olduğu bir malın mahkeme eliyle bölünmesini veya satılmasını sağlayan davadır. Eski adı izale-i şuyu davasıdır. Dava sonunda ortak mülkiyet biter ve her mirasçı kendi payına kavuşur (TMK m.642, m.698-699).
Kim açabilir: Her mirasçı tek başına açabilir. Diğer mirasçıların onayı gerekmez.
Görevli mahkeme: Sulh hukuk mahkemesi. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Sonuç: Mal bölünebiliyorsa aynen taksim edilir. Bölünemiyorsa açık artırmayla satılır ve bedel paylaştırılır.
2026 yeniliği: Miras kalan taşınmazlarda ilk artırma yalnızca mirasçılar arasında yapılır (İİK m.114).
Süre: Ortalama 1-2 yıl. Zamanaşımına tabi değildir.
Ortaklığın Giderilmesi Davası – Kanun Hükümleri
TMK Madde 642/1: Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir.
TMK Madde 698: Hukukî bir işlem veya paylı malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması sebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü bulunmadıkça, paydaşlardan her biri malın paylaşılmasını isteyebilir. Paylaşmayı isteme hakkı, hukukî bir işlemle en çok on yıllık süre ile sınırlandırılabilir. Taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşmeler, resmî şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz ve tapu kütüğüne şerh verilebilir. Uygun olmayan zamanda paylaşma isteminde bulunulamaz.
TMK Madde 699: Paylaşma, malın aynen bölünmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi yoluyla gerçekleştirilir. Paylaşma biçiminde uyuşulamaması hâlinde, paydaşlardan birinin istemi üzerine hâkim, malın aynen bölünerek paylaştırılmasına, bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi hâlinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanmasına karar verir. Bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmez ve özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak bulunmazsa, açık artırmayla satışa hükmolunur. Satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi, bütün paydaşların rızasına bağlıdır.
İİK Madde 114/2 (Ek cümleler: 16/7/2026-7589/1 md.): Tüm maliklerin miras yoluyla edindikleri ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlar bakımından ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi hâlinde yapılacak açık artırmalarda birinci artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılır. Sadece malik olan mirasçılar arasında yapılacak bu artırma usulü bir defaya mahsus olmak üzere uygulanır.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Nedir?
Miras bırakan öldüğünde malları mirasçılara birlikte geçer. Mirasçılar ev, arsa veya araç üzerinde ortak olur. Bu ortaklıkta kimse malı tek başına satamaz. Mirasçılar anlaşamazsa mal yıllarca atıl kalabilir.
Ortaklığın giderilmesi davası bu kilidi açan yoldur. Mahkeme malı ya böler ya da sattırır. Böylece ortak mülkiyet sona erer. Her mirasçı payının karşılığını mal veya para olarak alır.
İzale-i şuyu, Osmanlıca bir terimdir. Ortaklığın sona erdirilmesi anlamına gelir. Halk arasında bu dava hâlâ izale-i şuyu davası olarak bilinir. Kanundaki güncel adı ise paylaşma veya ortaklığın giderilmesidir.
Bu davanın kazananı ya da kaybedeni yoktur. Karar tüm mirasçılar için aynı sonucu doğurur. Bu nedenle hukukta çift taraflı dava olarak anılır.
Miras Nedeniyle Ortaklığın Giderilmesi Davasının Şartları
Miras nedeniyle ortaklığın giderilmesi istenebilmesi için bazı koşullar birlikte aranır. Bu koşullar şunlardır:
- Mal üzerinde elbirliği veya paylı mülkiyet bulunmalıdır.
- Mirasçılar paylaşma konusunda anlaşamamış olmalıdır.
- Geçerli bir miras taksim sözleşmesi yapılmamış olmalıdır.
- Ortaklığı sürdürme yükümlülüğü doğuran bir sözleşme bulunmamalıdır.
- Paylaşma uygun olmayan bir zamanda istenmemelidir.
- Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmalıdır.
Mirasçılık sıfatı mirasçılık belgesiyle ispatlanır. Belgenin nasıl alınacağını veraset ilamı (mirasçılık belgesi) yazımızda anlattık.
İzale-i Şuyu Davasını Kimler Açabilir, Kime Karşı Açılır?
Davayı her mirasçı tek başına açabilir. Payın küçük olması engel değildir. Diğer mirasçıların rızası aranmaz.
Dava, diğer tüm mirasçılara karşı açılır. Tek bir mirasçının bile dışarıda kalması davayı sakatlar. Mahkeme taraf teşkili tamamlanmadan karar veremez. Yargılama sırasında bir mirasçı ölürse onun mirasçıları davaya dahil edilir.
Mirasçının alacaklısı da bu davayı açabilir. Bunun için icra mahkemesinden yetki belgesi alması gerekir (İİK m.121).
Davacı davadan vazgeçse bile süreç kendiliğinden bitmez. Davalılardan biri davaya devam etmek isterse yargılama sürer.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4). Malın değeri görevi değiştirmez.
Taşınmazlarda yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir (HMK m.12). Bu yetki kesindir. Taşınmazlar farklı yerlerdeyse dava bunlardan birinin bulunduğu yerde açılabilir. Taşınır mallar için miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (HMK m.11).
Dava basit yargılama usulüyle görülür. Bu usul yazılı yargılamaya göre daha hızlıdır.
Arabuluculuk Zorunlu mu?
Evet. 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren arabuluculuk dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B). Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.
Başvuru, adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Süreç kural olarak üç hafta sürer. Zorunlu hallerde bir hafta uzatılabilir. Anlaşma olmazsa ilk iki saatlik ücret devlet bütçesinden karşılanır.
Taraflar anlaşırsa bir anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belge için sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Şerh kesinleşince tapuda tescil yapılabilir. Anlaşma olmazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Nasıl Açılır?
Süreç altı adımda ilerler. Her adım bir sonrakinin ön koşuludur.
- Belgeleri toplayın. Mirasçılık belgesi, tapu kayıtları ve nüfus kaydı gerekir.
- Arabulucuya başvurun. Anlaşma olmazsa son tutanağı alın.
- Dava dilekçesini verin. Dilekçede tüm mirasçılar davalı olarak gösterilir. Harç ve gider avansı yatırılır.
- Keşif ve bilirkişi incelemesi yapılır. Malın değeri ve bölünüp bölünemeyeceği belirlenir.
- Mahkeme karar verir. Karar ya aynen taksim ya da satış yönünde olur.
- Karar kesinleşir ve uygulanır. Satış kararında dosya satış memurluğuna gider.
Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Karar kesinleşmeden satış yapılamaz.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Nasıl Açılır? – Adım Adım İzale-i Suyu Sureci
Aynen Taksim ve Satış Yoluyla Ortaklığın Giderilmesi
Mahkemenin önünde iki seçenek vardır. Öncelik aynen taksimdedir. Bir mirasçı bölünme isterse hâkim önce bunu araştırır. Taksim mümkün değilse satışa karar verir.
| Ölçüt | Aynen Taksim | Satış Yoluyla Giderme |
|---|---|---|
| Ne zaman uygulanır | Mal değer kaybetmeden bölünebiliyorsa | Bölünme mümkün değilse veya değer kaybı yaratıyorsa |
| Tipik örnek | İmar durumu uygun büyük arsa | Tek daire, dükkan, araç |
| Sonuç | Her mirasçı ayrı parçaya malik olur | Satış bedeli paylara göre dağıtılır |
| Denkleştirme | Eksik değerli parçaya para eklenir | Gerekmez |
| Nispi harç | Binde 4,55 | Binde 11,38 |
Binada kat mülkiyeti kurulabiliyorsa hâkim önce bu yolu değerlendirir. Bağımsız bölümler mirasçılara dağıtılabiliyorsa satışa gidilmez (KMK m.10).
Evin paylaşım seçeneklerini miras kalan ev nasıl paylaşılır yazımızda ayrıntılı ele aldık. Arsa ve tarlalar için miras kalan arsa nasıl paylaşılır rehberimize bakabilirsiniz.
2026 Yeni Satış Kuralı: İlk Artırma Mirasçılar Arasında
7589 sayılı Kanun 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinir. Bu kanun satış aşamasını önemli ölçüde değiştirdi.
Yeni kurala göre ilk artırmaya yalnızca malik olan mirasçılar katılır. Bunun için üç koşul birlikte aranır:
- Satılan mal bir taşınmaz olmalıdır.
- Tüm malikler payını miras yoluyla edinmiş olmalıdır.
- Tapuda mirasçı olmayan üçüncü bir kişi malik olmamalıdır.
| Konu | 31.07.2026 Öncesi | Yeni Düzenleme |
|---|---|---|
| İlk artırmaya katılım | Herkese açık | Yalnızca malik mirasçılar |
| İlk artırmada en düşük teklif | Muhammen bedelin yüzde 50’si | Muhammen bedelin yüzde 100’ü |
| İkinci artırma | Herkese açık | Herkese açık, alt sınır yüzde 50 |
| Özel usulün tekrarı | Yok | Bir defaya mahsus |
Mirasçılar ilk artırmada teklif vermezse satış genel usule döner. İkinci artırmaya üçüncü kişiler de katılabilir. Yeni kural, 31 Temmuz 2026 tarihinden önce ilanı yapılmış artırmalara uygulanmaz. Belirleyici olan dava tarihi değil, satış ilanının tarihidir.
Satışlar UYAP E-Satış Portalı üzerinden elektronik ortamda yapılır. Katılmak için kural olarak muhammen bedelin yüzde 10’u kadar teminat gerekir. İhale bedelini süresinde yatırmayanlar için yaptırımlar da ağırlaştırılmıştır.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Masrafları ve Harçlar
Davayı açan mirasçı masrafları başlangıçta kendisi yatırır. Dava sonunda tüm giderler mirasçılara payları oranında yükletilir. Yani masraf tek kişinin üzerinde kalmaz.
| Gider Kalemi | Ne Zaman Ödenir | Kim Karşılar |
|---|---|---|
| Başvurma ve peşin harç | Dava açılırken | Davacı yatırır, sonunda paylaştırılır |
| Tebligat, keşif ve bilirkişi gideri | Yargılama sırasında | Davacı yatırır, sonunda paylaştırılır |
| Nispi karar harcı (binde 11,38 veya 4,55) | Karar sonrası | Tüm mirasçılar, payları oranında |
| Vekalet ücreti | Karar sonrası | Tüm mirasçılar, payları oranında |
| Satış ve ilan giderleri | Satış aşamasında | Satışı isteyen avans yatırır, bedelden karşılanır |
Harç tutarları her yıl yeniden belirlenir. Güncel tutarlar dava açılmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Ne Kadar Sürer
Dava ortalama 1-2 yıl sürer. Mirasçı sayısı, tebligat sorunları ve keşif takvimi süreyi doğrudan etkiler. Satış aşaması bu süreye ayrıca eklenir.
| Aşama | Tahmini Süre |
|---|---|
| Arabuluculuk | 3-4 hafta |
| Dilekçeler ve taraf teşkili | 2-6 ay |
| Keşif ve bilirkişi raporu | 2-4 ay |
| Karar ve kesinleşme | 3-12 ay |
| Satış ve bedelin dağıtımı | 3-6 ay |
Bu dava zamanaşımına tabi değildir. Ortaklık sürdükçe her zaman açılabilir. Diğer miras davalarının süreleri için miras davası ne kadar sürer yazımıza göz atabilirsiniz.
İzale-i Şuyu Davası Nasıl Engellenir
Bu dava kural olarak engellenemez. Paylaşma istemek her mirasçının yasal hakkıdır. Yine de davayı durduran veya sonucu değiştiren bazı yollar vardır:
- Taksim sözleşmesi: Mirasçılar yazılı olarak anlaşırsa dava konusuz kalır.
- Payların satın alınması: Bir mirasçı diğerlerinin payını devralabilir.
- Devam sözleşmesi: Ortaklık resmi sözleşmeyle en çok on yıl sürdürülebilir.
- Uygun olmayan zaman itirazı: Paylaşma herkesin zararına olacak bir anda istenemez.
- Sağ kalan eşin konut talebi: Eş, aile konutunun kendisine özgülenmesini isteyebilir (TMK m.652).
- Kat mülkiyeti kurulması: Bina uygunsa satış yerine bağımsız bölümler paylaştırılır.
- İhaleye katılma: Mirasçı, artırmada teklif vererek malı kendisi satın alabilir.
Sağ kalan eşin hakları için sağ kalan eşin miras hakkı yazımızı inceleyebilirsiniz. Paylaşmamanın riskleri ise miras paylaşılmazsa ne olur yazımızda anlatılmıştır.
Ortaklığın Giderilmesi ile Miras Taksim Davası Arasındaki Fark
İki dava sıkça karıştırılır. Oysa konuları ve sonuçları farklıdır.
| Ölçüt | Ortaklığın Giderilmesi | Miras Taksim Davası |
|---|---|---|
| Konu | Belirli bir mal veya mallar | Terekenin tamamı |
| Dayanak | TMK m.698-699 | TMK m.642 ve devamı |
| Hâkimin rolü | Böler veya sattırır | Tüm terekeyi paylara ayırır |
| Uygulamadaki sıklık | Çok yaygın | Daha seyrek |
Yargıtay Uygulamasında Yerleşik İlkeler
Bu davalara Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bakar. Daha önce 14. Hukuk Dairesi görevliydi. Yerleşik içtihattan çıkan temel ilkeler şunlardır.
1. Tüm mirasçılar davada yer almalıdır
Taraf teşkili kamu düzenindendir. Bir mirasçı bile eksikse karar bozulur. Ölen mirasçının yerine kendi mirasçıları davaya alınır.
2. Davacının feragati davayı bitirmez
Dava çift taraflıdır. Davalılardan biri devam etmek isterse yargılama sürdürülür. Bu ilke davanın sürüncemede kalmasını önler.
3. Aynen taksim önceliklidir
Taraflardan biri taksim isterse mahkeme bunu araştırmak zorundadır. İmar durumu, yüzölçümü ve pay sayısı incelenir. Önemli değer kaybı varsa satışa karar verilir.
4. Kat mülkiyeti imkanı araştırılmalıdır
Yapı kat mülkiyetine elverişliyse doğrudan satışa gidilemez. Bağımsız bölümlerin paylara göre dağıtılıp dağıtılamayacağına bakılır.
5. Muhdesat oranı ayrıca belirlenir
Yapının bir mirasçıya ait olduğu konusunda uyuşma varsa değer oranı hesaplanır. Satış bedeli bu orana göre paylaştırılır. Uyuşmazlık varsa ilgiliye dava açması için süre verilir.
6. Giderler payları oranında paylaştırılır
Yargılama giderleri ve vekalet ücreti tek tarafa yükletilemez. Her mirasçı payı oranında sorumlu tutulur.
7. Geçerli taksim sözleşmesi davaya engeldir
Mirasçılar arasında yazılı bir taksim sözleşmesi varsa dava dinlenmez. Mirasçılar bu durumda sözleşmenin yerine getirilmesini ister.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İzale-i şuyu ne demek?
İzale-i şuyu, ortaklığın sona erdirilmesi demektir. Güncel adı ortaklığın giderilmesi davasıdır. Ortak malın bölünmesini veya satılmasını sağlar.
Ortaklığın giderilmesi davasını kim açabilir?
Her mirasçı tek başına açabilir. Payın büyüklüğü önemli değildir. Diğer mirasçıların onayı aranmaz. Dava tüm mirasçılara karşı açılır.
Ortaklığın giderilmesi davası hangi mahkemede açılır?
Sulh hukuk mahkemesinde açılır. Taşınmazlarda yetkili yer, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Ortaklığın giderilmesi davası ne kadar sürer?
Ortalama 1-2 yıl sürer. Arabuluculuk 3-4 hafta alır. Keşif ve bilirkişi 2-4 ay sürebilir. Satış aşaması ek 3-6 ay gerektirir.
Ortaklığın giderilmesi davası masraflarını kim öder?
Masrafları başta davacı yatırır. Dava sonunda harç, gider ve vekalet ücreti tüm mirasçılara payları oranında yükletilir.
İzale-i şuyu davası nasıl engellenir?
Dava kural olarak engellenemez. Ancak mirasçılar taksim sözleşmesi yaparsa dava konusuz kalır. Bir mirasçı diğer payları satın alarak da süreci bitirebilir.
Mirasçılardan biri satışa karşı çıkarsa ne olur?
Karşı çıkan mirasçı satışı durduramaz. Mahkeme, mal bölünemiyorsa satışa karar verir. Karşı çıkan mirasçı ihaleye katılıp malı satın alabilir.
İzale-i şuyu davasında ev kaça satılır?
Evin değeri bilirkişi tarafından belirlenir. Mirasçılara özel ilk artırmada teklif bu değerin tamamını karşılamalıdır. İkinci artırmada alt sınır değerin yüzde 50’sidir.
Mirasçı ihaleye girip evi satın alabilir mi?
Evet. 31 Temmuz 2026 sonrasında koşullar varsa ilk artırma yalnızca mirasçılar arasında yapılır. Mirasçı, payına düşen bedeli sonradan geri alır.
Arabuluculukta anlaşılırsa dava açmak gerekir mi?
Hayır. Anlaşma belgesi düzenlenir ve mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınır. Şerh kesinleşince tapuda işlem yapılabilir.
Ortaklığın giderilmesi davasında zamanaşımı var mı?
Hayır. Ortaklık devam ettiği sürece dava her zaman açılabilir. Aradan uzun yıllar geçmiş olması hakkı ortadan kaldırmaz.
Ortaklığın giderilmesi davası avukatsız açılır mı?
Evet, avukat tutmak zorunlu değildir. Ancak taraf teşkili, keşif ve ihale aşamaları teknik hata riski taşır. Bu hatalar davayı yıllarca uzatabilir.
Ortaklığın Giderilmesi Davası İçin Danışmanlık Alın
Arabuluculuk başvurusu, dava dilekçesi, keşif süreci ve e-satış ihalesi teknik bilgi gerektirir. Payınızın değerinin altında satılmaması için süreci miras hukuku alanında çalışan bir avukatla yürütün.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.