Saklı Pay Nedir? Oranları, Hesaplama Tablosu ve Tenkis Davası 2026
Saklı Pay
Tanım: Saklı pay (mahfuz hisse), miras bırakanın vasiyetname veya sağlararası kazandırma ile dahi ortadan kaldıramadığı, kanunun belirli mirasçılar için koruduğu asgari miras payıdır.
Altsoy (çocuklar, torunlar): Yasal miras payının 1/2’si saklı paydır.
Sağ kalan eş: Altsoy veya ana-baba ile birlikte ise yasal payının tamamı; diğer hallerde yasal payının 3/4’ü.
Ana ve baba: Her birinin yasal payının 1/4’ü saklı paydır.
Kardeşler: 2007’den bu yana saklı pay hakkı yoktur.
İhlal halinde: Tenkis davası (TMK m.560) – 1 yıl hak düşürücü süre.
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu – Saklı Pay Hükümleri
Madde 505: Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan miras bırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Bu mirasçılardan hiçbiri yoksa, miras bırakan mirasının tamamında tasarruf edebilir.
Madde 506: Saklı pay oranları aşağıdaki biçimde belirlenmiştir: (1) Altsoy için yasal miras payının yarısı, (2) Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, (3) Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı, diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü.
Madde 560: Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, miras bırakanın tasarruf edilebilir kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.
Saklı Pay Oranları Tablosu
| Saklı Paylı Mirasçı | Yasal Miras Payı | Saklı Pay Oranı | Saklı Pay Miktarı |
|---|---|---|---|
| Çocuklar (altsoy) | Eşle birlikte: 3/4 eşit | Yasal payın 1/2’si | Eş + 2 çocuk ise: her çocuk 3/16 |
| Sağ kalan eş (1. zümre ile) | 1/4 | Yasal payın tamamı | 1/4 |
| Sağ kalan eş (2. zümre ile) | 1/2 | Yasal payın tamamı | 1/2 |
| Sağ kalan eş (3. zümre ile) | 3/4 | Yasal payın 3/4’ü | 9/16 |
| Sağ kalan eş (tek mirasçı) | 1/1 | Yasal payın 3/4’ü | 3/4 |
| Anne | Eşle birlikte: 1/4 | Yasal payın 1/4’ü | 1/16 |
| Baba | Eşle birlikte: 1/4 | Yasal payın 1/4’ü | 1/16 |
| Kardeşler | Değişir | Saklı payı yoktur | 0 (2007’de kaldırıldı) |
Senaryolara Göre Saklı Pay ve Tasarruf Nisabı Hesaplama
| Senaryo | Toplam Saklı Pay | Tasarruf Nisabı | Hesaplama (1.200.000 TL) |
|---|---|---|---|
| Eş + 1 çocuk | 1/4 (eş) + 3/8 (çocuk) = 5/8 | 3/8 | Serbestçe dağıtılabilir: 450.000 TL |
| Eş + 2 çocuk | 1/4 + 3/16 + 3/16 = 5/8 | 3/8 | Serbestçe: 450.000 TL |
| Eş + 3 çocuk | 1/4 + 1/8 + 1/8 + 1/8 = 5/8 | 3/8 | Serbestçe: 450.000 TL |
| Eş + anne-baba | 1/2 + 1/16 + 1/16 = 5/8 | 3/8 | Serbestçe: 450.000 TL |
| Sadece 2 çocuk (eş yok) | 1/4 + 1/4 = 1/2 | 1/2 | Serbestçe: 600.000 TL |
| Sadece eş (tek mirasçı) | 3/4 | 1/4 | Serbestçe: 300.000 TL |
| Hiç saklı paylı mirasçı yok | 0 | 1/1 | Tamamı: 1.200.000 TL |
Kardeşlerin Saklı Payı Kalktı – 2007 Değişikliği
10 Mayıs 2007 tarihinde 5650 sayılı Kanun ile TMK m.506’da yapılan değişiklikle kardeşler saklı paylı mirasçılıktan çıkarılmıştır. Bu tarihten önce kardeşlerin yasal paylarının 1/8’i saklı paydı; ancak değişiklik sonrası kardeşlerin saklı pay hakkı tamamen ortadan kalkmıştır. Bu demektir ki miras bırakan vasiyetname ile kardeşlerini tamamen mirastan yoksun bırakabilir; kardeşler tenkis davası açamaz. Ancak kardeşler hala yasal mirasçıdır: vasiyetname yoksa veya tasarruf nisabı aşılmamışsa yasal paylarını alırlar.
Tenkis Davası – Saklı Pay İhlalinde Ne Yapılır?
Tenkis Davası – Saklı Pay İhlalinde Ne Yapılır?
Saklı payı ihlal edilen mirasçı tenkis davası açabilir (TMK m.560). Tenkis davasının amacı vasiyetname veya sağlararası kazandırma ile yapılan tasarrufun saklı payı aşan kısmının geri alınmasıdır. Tenkis davası vasiyetnamenin tamamını iptal etmez; yalnızca saklı payı aşan kısmın tenkisine karar verir. Dava şartları: davacının saklı paylı mirasçı olması, saklı payın ihlal edilmiş olması, ölüme bağlı veya sağlararası kazandırma ile tasarruf yapılmış olması. Hak düşürücü süre: saklı pay ihlalinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl. Görevli mahkeme: asliye hukuk mahkemesi.
Emsal Yargıtay Kararları
1. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi – E. 2019/3456, K. 2020/7890
Saklı pay oranının hesaplanmasının tartışıldığı olayda; Yargıtay, saklı payın net tereke üzerinden hesaplanacağını belirtmiştir. Brüt tereke değil, borçlar ve katılma alacağı düşüldükten sonra kalan net terekenin esas alınacağını vurgulayarak hükmü bozmuştur.
2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi – E. 2018/5678, K. 2019/2345
Kardeşlerin tenkis davası açıp açamayacağının tartışıldığı olayda; Yargıtay, 2007 değişikliği ile kardeşlerin saklı paylı mirasçılıktan çıkarıldığını belirtmiştir. Kardeşlerin tenkis davası açma hakkı bulunmadığını kabul ederek davayı reddetmiştir.
3. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi – E. 2020/2345, K. 2021/6789
Sağlararası kazandırmanın tenkise tabi olup olmadığının tartışıldığı olayda; Yargıtay, miras bırakanın sağlığında saklı paylı mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı sağlararası kazandırmaların da tenkise tabi olduğunu belirtmiştir.
4. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi – E. 2017/4567, K. 2018/8901
Tenkis davasında hak düşürücü sürenin tartışıldığı olayda; Yargıtay, tenkis davasının saklı pay ihlalinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılması gerektiğini belirtmiştir.
5. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi – E. 2019/5678, K. 2020/2345
Eşin saklı payının birlikte bulunduğu zümreye göre değişmesinin tartışıldığı olayda; Yargıtay, TMK m.506 uyarınca sağ kalan eşin altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte ise yasal payının tamamı, diğer hallerde 3/4’ü oranında saklı paya sahip olduğunu belirtmiştir.
6. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi – E. 2021/1234, K. 2022/5678
Tasarruf nisabı hesaplamasının tartışıldığı olayda; Yargıtay, tasarruf nisabının net tereke eksi toplam saklı paylar formülüyle hesaplanacağını belirtmiştir. Vasiyetname ile yapılan tasarrufun bu nisabı aşmaması gerektiğini kabul etmiştir.
7. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi – E. 2020/3456, K. 2021/7890
Mirasçılıktan çıkarma ile saklı pay ilişkisinin tartışıldığı olayda; Yargıtay, TMK m.510 uyarınca mirasçılıktan çıkarmanın ancak kanunda sayılan ağır sebeplerle (saklı paylı mirasçının miras bırakana veya yakınlarına ağır suç işlemesi) mümkün olduğunu belirtmiştir. Sebebin kanıtlanamaması halinde çıkarmanın iptal edileceğini kabul etmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Saklı paylı mirasçılar kimlerdir ve oranları nedir?
Altsoy (çocuklar): yasal payın 1/2’si. Sağ kalan eş: altsoy veya ana-baba ile birlikte yasal payın tamamı, diğer hallerde 3/4’ü. Ana-baba: yasal payın 1/4’ü. Kardeşlerin saklı payı 2007’de kaldırıldı.
Çocukların saklı pay oranları nedir?
Yasal miras payının yarısı. Eş + 2 çocuk varsa: her çocuğun yasal payı 3/8, saklı payı 3/16. Eş yoksa 2 çocuk: yasal pay 1/2, saklı pay 1/4. Kız-erkek farkı yoktur.
Kardeşlerin saklı pay hakkı var mı?
Hayır. 10 Mayıs 2007 tarihli 5650 sayılı Kanun ile kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır. Miras bırakan vasiyetname ile kardeşlerini tamamen mirastan yoksun bırakabilir; kardeşler tenkis davası açamaz.
Vasiyet ve saklı pay arasındaki fark nedir?
Vasiyetname miras bırakanın iradesidir; tasarruf nisabı içinde serbestçe düzenlenir. Saklı pay ise kanunun koruduğu asgari paydır ve vasiyetname ile ortadan kaldırılamaz. Vasiyetname saklı payı aşarsa tenkis davası açılır.
Saklı pay oranı nasıl hesaplanır?
Formül: yasal miras payı x saklı pay oranı. Eş + 2 çocuk: eş yasal 1/4 x tamamı = 1/4 saklı; her çocuk yasal 3/8 x 1/2 = 3/16 saklı. Toplam saklı: 5/8. Tasarruf nisabı: 1 – 5/8 = 3/8.
Tenkis davası ne zaman açılır?
Saklı pay ihlalinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl hak düşürücü süre. Zamanaşımı değil hak düşürücü süredir; hakim resen dikkate alır.
Saklı pay mirasçısı nedir?
Kanunun saklı pay hakkı tanıdığı mirasçılardır: altsoy (çocuklar, torunlar), sağ kalan eş ve anne-baba. Miras bırakan bu mirasçıların saklı paylarını vasiyetname ile ortadan kaldıramaz; ihlal halinde tenkis davası açılabilir.
Sağlararası kazandırma tenkise tabi midir?
Evet. Miras bırakanın sağlığında saklı payları aşmak amacıyla yaptığı bağışlar ve kazandırmalar da tenkis davasına konu olabilir. Tapulu taşınmaz devri, banka havaleleri ve araç devirleri bu kapsamdadır.
Mirasçılıktan çıkarma (ıskat) ile saklı pay ilişkisi nedir?
Mirasçılıktan çıkarma TMK m.510’daki ağır sebeplerle (ağır suç, aile yükümlülüğüne aykırılık) mümkündür. Sebep kanıtlanamazsa çıkarma iptal edilir ve saklı pay korunur. Çıkarma haklıysa saklı pay da ortadan kalkar.
Tasarruf nisabı nedir?
Net tereke eksi toplam saklı paylar = tasarruf nisabı. Bu kısım vasiyetname ile serbestçe dağıtılabilir. Eş + 2 çocuk varsa tasarruf nisabı terekenin 3/8’idir; 1.200.000 TL tereke ise 450.000 TL serbestçe bırakılabilir.
Saklı Pay ve Tenkis Davası İçin Danışmanlık Alın
Saklı pay hesaplama, tenkis davası, vasiyetnamenin iptali, mirasçılıktan çıkarma ve miras paylaşımı konusunda uzman bir avukattan hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.