TCK 61 – Cezanın Belirlenmesi, Takdiri İndirim ve Mahsup (2026)
TCK 58 – Özet ve Ceza Yaptırım Bilgisi
Madde: Türk Ceza Kanunu Madde 58 – Suçta Tekerrür ve Özel Tehlikeli Suçlular
Tekerrür Nedir: Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suçun işlenmesi hâlinde tekerrür hükümleri uygulanır. Cezanın infaz edilmiş olması gerekmez.
Ceza Yaptırımı: Tekerrür hâlinde ceza miktarı artırılmaz; ancak infaz rejimi ağırlaştırılır. Mükerrir hakkında cezanın 3/4’ü infaz kurumunda geçirilir (normal suçlularda 2/3). Seçimlik ceza öngörülmüşse hapis cezasına hükmolunur. İkinci kez mükerrir olan kişi koşullu salıverilmeden yararlanamaz.
Süre Şartı: 5 yıldan fazla hapis → infazdan itibaren 5 yıl | 5 yıl veya daha az hapis / adlî para cezası → infazdan itibaren 3 yıl içinde yeni suç işlenmelidir.
İstisnalar: Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. 18 yaşından küçüklere uygulanmaz. HAGB kararları tekerrüre esas alınamaz.
Türk Ceza Kanunu Madde 58 – Suçta Tekerrür ve Özel Tehlikeli Suçlular (Kanun Metni)
TCK 58 (1) Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suçun işlenmesi halinde, tekerrür hükümleri uygulanır. Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez.
TCK 58 (2) Tekerrür hükümleri, önceden işlenen suçtan dolayı;
a) Beş yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet halinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl,
b) Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezasına mahkûmiyet halinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl,
geçtikten sonra işlenen suçlar dolayısıyla uygulanmaz.
TCK 58 (3) Tekerrür halinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur.
TCK 58 (4) Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları hariç olmak üzere; yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler tekerrüre esas olmaz.
TCK 58 (5) Fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz.
TCK 58 (6) Tekerrür hâlinde hükmolunan ceza, mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir. Ayrıca, mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
TCK 58 (7) Mahkûmiyet kararında, hükümlü hakkında mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağı belirtilir.
TCK 58 (8) Mükerrirlerin mahkûm olduğu cezanın infazı ile denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması, kanunda gösterilen şekilde yapılır.
TCK 58 (9) Mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin, itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi veya örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanmasına hükmedilir.
Kaynak: 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
Suçta Tekerrür Nedir?
Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesi, ceza hukukunda “tekerrür” olarak adlandırılan, failin daha önce kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmünden sonra yeniden suç işlemesi hâlinde uygulanacak hukuki sonuçları düzenlemektedir. Tekerrür kurumu, cezanın artırılmasından ziyade infaz rejiminin ağırlaştırılması sonucunu doğuran, ceza politikası bakımından önleyici niteliği ağır basan bir düzenlemedir.
Kanun koyucu bu hükümle, bir yandan ceza sorumluluğunun şahsiliği ve kusur ilkesi gibi temel prensipleri korurken, diğer yandan tekrar suç işleyen kişiler bakımından toplumu koruma amacını gözetmiştir. Mükerrir ile ilk kez suç işleyen kişinin bir olmayacağını, bu kişinin ıslahının ve topluma kazandırılma sürecinin daha zor olacağını düşünen kanun koyucu, tekerrüre sebep olan suçlunun tehlikeliliğini azaltmak amacıyla özel düzenleme getirmiştir.
Tekerrürün Şartları
1. Kesinleşmiş Bir Mahkûmiyet Hükmünün Bulunması
Tekerrürün uygulanabilmesi için öncelikle daha önce verilmiş bir mahkûmiyet hükmünün kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşmemiş, istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan kararlar tekerrüre esas alınamaz. Bu husus masumiyet karinesinin doğal bir sonucudur. Zira kişi hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunmadan, yeniden suç işlediği kabul edilerek infaz rejiminin ağırlaştırılması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz.
2. Süre Şartının Gerçekleşmesi
Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi yalnızca önceki mahkûmiyetin varlığına değil, aynı zamanda belirli süre şartlarına da bağlıdır. Kanun, önceki cezanın infazından itibaren belli süreler öngörmüştür:
| Önceki Ceza | Süre Şartı | Açıklama |
|---|---|---|
| 5 yıldan fazla hapis | İnfazdan itibaren 5 yıl | Bu süre içinde yeni suç işlenirse tekerrür uygulanır |
| 5 yıl veya daha az hapis / adlî para cezası | İnfazdan itibaren 3 yıl | Bu süre içinde yeni suç işlenirse tekerrür uygulanır |
Bu süreler geçtikten sonra işlenen suçlar bakımından tekerrür söz konusu olmaz. Böylece kanun koyucu, belli bir süre suç işlemeyen kişinin geçmiş mahkûmiyetinin sürekli olarak aleyhine kullanılmasını engellemiştir.
3. İlk Suç ile İkinci Suç Arasında Tür Birliği Aranmaması
TCK 58 uyarınca ilk suç ile sonraki suç arasında bir bağlantı veya tür birliği aranmaz. Önemli olan kesinleşmiş bir mahkûmiyetin bulunması ve kanuni süre içinde yeni bir suçun işlenmesidir. Ancak kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK 58/4).
Tekerrürün Hüküm ve Sonuçları
Tekerrürün Hüküm ve Sonuçları
İnfaz Rejiminin Ağırlaştırılması
Tekerrür hâlinde ceza miktarı artırılmaz; ancak infaz rejimi ağırlaştırılır. Mükerrir sayılan kişi hakkında koşullu salıverilme oranı daha yüksek belirlenir ve cezanın daha büyük bir kısmının infaz kurumunda geçirilmesi gerekir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 108. maddesine göre mükerrir ve özel tehlikeli suçlulara özel koşullu salıverilme oranları uygulanır:
| Ceza Türü | Normal İnfaz Oranı | Mükerrir İnfaz Oranı |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 36 yıl | 39 yıl |
| Müebbet hapis | 30 yıl | 33 yıl |
| Süreli hapis | Cezanın 2/3’ü | Cezanın 3/4’ü |
Seçimlik Cezada Hapis Cezasının Tercih Edilmesi
TCK 58/3 uyarınca tekerrür hâlinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur. Bu düzenleme, mükerririn tehlikeliliğini dikkate alarak daha caydırıcı bir yaptırım uygulanmasını amaçlamaktadır.
Denetimli Serbestlik Tedbiri
Tekerrürün en önemli sonuçlarından birisi, cezanın infazından sonra mükerrir hakkında bir yıldan az olmamak üzere denetim süresi belirlenmesidir. Bu süreyi infaz hâkimi belirler. Denetim süresi için belirlenen yükümlülüklere uymayan mükerrir hakkında disiplin cezası uygulanır.
Tekerrür Uygulanmayan Hâller
Kasıtlı Suçlar ile Taksirli Suçlar Arasında
TCK 58/4 uyarınca kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Örneğin önceden taksirle yaralama suçundan mahkûm olan kişinin sonradan kasıtlı bir suç işlemesi hâlinde tekerrür uygulanamaz. Ancak her iki suç da kasıtlı ise veya her iki suç da taksirli ise tekerrür gündeme gelir.
18 Yaşından Küçükler
Fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK 58/5). İlk suçu 18 yaşından küçükken işleyen kişinin, ikinci suçu 18 yaşını doldurduktan sonra işlemesi hâlinde de tekerrür hükümleri uygulanamaz.
Yabancı Ülke Mahkeme Kararları
Kural olarak yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler tekerrüre esas olmaz. Ancak kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları bu kuralın istisnasını oluşturur.
Sırf Askerî Suçlar
Sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK 58/4).
HAGB ve Tekerrür İlişkisi
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararlarının tekerrüre esas alınıp alınamayacağıdır. HAGB kararı kesinleşmiş mahkûmiyet sayılmadığından tekerrüre esas alınamaz. Benzer şekilde, kesinleşmemiş adlî para cezaları veya infazı tamamlanmamış kararlar bakımından da dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.
Ceza Ertelemesi ve Tekerrür
5237 sayılı TCK döneminde verilen erteleme kararlarında, deneme süresinin iyi hâlli geçirilmesi hâlinde ceza infaz edilmiş sayılır. Bu durumda, gerek deneme süresinde gerekse deneme süresinden sonra TCK 58’de belirtilen süreler içinde ikinci suç işlenmesi hâlinde suçta tekerrür hükümleri uygulanır.
Özel Tehlikeli Suçlular (TCK 58/9)
TCK m.58 yalnızca tekerrürü değil, aynı zamanda özel tehlikeli suçlulara ilişkin düzenlemeleri de içerir. TCK 58/9 uyarınca mükerrirlere özgü infaz rejimi ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri, aşağıdaki kişiler hakkında da uygulanır:
| Özel Tehlikeli Suçlu Kategorisi | Tanımı (TCK m.6) |
|---|---|
| İtiyadi suçlu | Kasıtlı bir suçun temel şeklini ya da nitelikli şekillerini bir yıl içinde ve farklı zamanlarda ikiden fazla işleyen kişi |
| Suçu meslek edinen kişi | Kısmen de olsa geçimini suçtan elde ettiği kazançla sağlamaya alışmış kişi |
| Örgüt mensubu suçlu | Suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün üyesi olan kişi |
Özel tehlikeli suçlular için tekerrür şartları bulunmasa dahi mükerrirlere özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu yaklaşım, klasik cezalandırma anlayışının ötesine geçerek, toplumsal güvenliği önceleyen bir ceza politikası anlayışını yansıtır.
Tekerrürün Anayasal İlkelerle İlişkisi
Tekerrür kurumu anayasal ilkelerle de yakından ilişkilidir. Şahsilik ilkesi gereği, yalnızca failin kendi mahkûmiyeti tekerrüre esas alınabilir; başkasının fiili nedeniyle kişi mükerrir sayılmaz. Ölçülülük ilkesi gereğince ise, önceki suçun niteliği ile yeni suç arasında açık bir orantısızlık bulunması hâlinde uygulamanın hakkaniyete uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu bağlamda tekerrür, otomatik ve mekanik bir uygulama alanı değil, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gereken bir kurumdur. Uygulamada önceki kararın kesinleşme tarihinin ve infaz süresinin doğru tespit edilmesi büyük önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Tekerrür nedir?
Tekerrür, daha önce kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan kişinin, kanunda öngörülen süre içinde yeniden suç işlemesidir. Suç işlemekte tekerrüre düşen kişiye “mükerrir” denir.
Tekerrür hâlinde ceza artırılır mı?
Hayır. 5237 sayılı TCK’da tekerrür ceza artırım nedeni değildir. Ancak infaz rejimi ağırlaştırılır; mükerrir cezasının daha büyük bir kısmını infaz kurumunda geçirir ve koşullu salıverilme oranı yükselir.
Kesinleşmemiş karar tekerrüre esas olur mu?
Hayır. İstinaf veya temyiz incelemesinde bulunan, henüz kesinleşmemiş mahkûmiyet kararları tekerrüre esas alınamaz. Bu husus masumiyet karinesinin doğal bir sonucudur.
HAGB kararı tekerrüre esas alınabilir mi?
Hayır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü sayılmadığından tekerrüre esas alınamaz.
Süreler geçtikten sonra tekerrür uygulanır mı?
Hayır. Kanunda öngörülen 3 ve 5 yıllık süreler geçtikten sonra işlenen suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz.
Önceki suç ile yeni suç aynı türden mi olmalıdır?
Hayır. TCK 58 genel tekerrür sistemini benimsemiştir; aynı türden olma şartı aranmaz. Önemli olan kesinleşmiş mahkûmiyetin bulunması ve kanuni süre içinde herhangi bir kasıtlı (veya taksirli) suçun işlenmesidir.
Tekerrür güvenlik tedbiri midir?
TCK’da tekerrür, “Güvenlik Tedbirleri” başlıklı ikinci bölümde düzenlenmiştir. Tam anlamıyla güvenlik tedbiri olmamakla birlikte, güvenlik tedbirine benzer önleyici bir fonksiyon taşır ve infaz rejimine ilişkin sonuçlar doğurur.
İkinci kez mükerrir (4/4 mükerrir) ne anlama gelir?
İkinci kez tekerrür hükümlerinin uygulanması hâlinde hükümlü, cezasının tamamını (4/4) infaz kurumunda geçirir. Koşullu salıverilmeden yararlanamaz, açık infaz kurumuna ayrılamaz ve denetimli serbestlikten faydalanamaz.
18 yaşından küçüklere tekerrür uygulanır mı?
Hayır. Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK 58/5). İlk suçu 18 yaşından küçükken işleyen kişinin ikinci suçu 18 yaşını doldurduktan sonra işlemesi hâlinde de tekerrür uygulanamaz.
Özel tehlikeli suçlular kimlerdir?
TCK 58/9 uyarınca özel tehlikeli suçlular; itiyadi suçlu (bir yıl içinde ikiden fazla kasıtlı suç işleyen), suçu meslek edinen kişi (geçimini suçtan elde eden) ve örgüt mensubu suçlu olarak sayılmıştır. Bu kişiler hakkında tekerrür şartları oluşmasa dahi mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır.
Sonuç
TCK m.58, tekrar suç işleyen kişiler bakımından infaz rejimini ağırlaştırarak caydırıcılığı artırmayı ve toplumu korumayı amaçlayan bir düzenlemedir. Ceza artırımı getirmemekle birlikte, özgürlüğün daha uzun süre kısıtlanmasına yol açtığı için pratikte son derece etkili sonuçlar doğurur.
Kesinleşmiş mahkûmiyet, süre şartı ve infaz rejiminin ağırlaştırılması tekerrür kurumunun temel unsurlarıdır. Bu düzenleme, bireysel sorumluluk esasına dayalı ceza hukukunun, toplumsal güvenlik ihtiyacıyla dengelenmiş bir yansımasıdır. Tekerrür hükümlerinin doğru uygulanması, sanığın haklarının korunması ve adil bir yargılama süreci açısından büyük önem taşımaktadır.
Suçta Tekerrür için Danışmanlık Alın
Tekerrür hükümlerinin yanlış uygulanması, infaz süresinin gereksiz yere uzamasına ve hak kayıplarına yol açabilir. Kesinleşme tarihi, süre hesaplaması ve mükerrirlere özgü infaz rejimi gibi teknik konularda uzman bir ceza avukatından destek almak, haklarınızın korunması açısından kritik öneme sahiptir.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Buromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.