TCK Madde 58 : Suçta Tekerrür ve Özel Tehlikeli Suçlular
Suçta Tekerrür ve Özel Tehlikeli Suçlular – TCK Madde 58
TCK Madde 58 – Özet Bilgi
Düzenleme: Kesinleşmiş mahkumiyetten sonra yeni suç işlenmesi halinde uygulanacak hükümler.
Koşul: Önceki hükmün kesinleşmiş olması gerekir; cezanın infaz edilmiş olması aranmaz.
Süre (5 yıldan fazla hapis): İnfazdan itibaren 5 yıl içinde yeni suç işlenirse tekerrür uygulanır.
Süre (5 yıl veya daha az hapis / adli para): İnfazdan itibaren 3 yıl içinde yeni suç işlenirse tekerrür uygulanır.
Ceza Artırımı: Ceza artırılmaz; infaz rejimi ağırlaştırılır.
Koşullu Salıverilme (Mükerrir): Cezanın 3/4’ü infaz edilir (genel kural: 2/3).
Denetimli Serbestlik: Ceza infazından sonra ayrıca denetimli serbestlik uygulanır.
18 Yaş Altı: Tekerrür hükümleri uygulanmaz.
HAGB: Tekerrüre esas alınamaz (kesinleşmiş mahkumiyet sayılmaz).
TCK Madde 58 – Kanun Metni
TCK Madde 58 – Kanun Metni
Suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular
Madde 58- (1) Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suçun işlenmesi halinde, tekerrür hükümleri uygulanır. Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez.
(2) Tekerrür hükümleri, önceden işlenen suçtan dolayı;
a) Beş yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkumiyet halinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl,
b) Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına mahkumiyet halinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl,
geçtikten sonra işlenen suçlar dolayısıyla uygulanmaz.
(3) Tekerrür halinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adli para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur.
(4) Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askeri suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları hariç olmak üzere; yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler tekerrüre esas olmaz.
(5) Fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz.
(6) Tekerrür halinde hükmolunan ceza, mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir. Ayrıca, mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
(7) Mahkumiyet kararında, hükümlü hakkında mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağı belirtilir.
(8) Mükerrirlerin mahkum olduğu cezanın infazı ile denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması, kanunda gösterilen şekilde yapılır.
(9) Mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin, itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi veya örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanmasına hükmedilir.
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
Genel Açıklama
TCK m.58, ceza hukukunda tekerrür olarak adlandırılan, failin daha önce kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmünden sonra yeniden suç işlemesi halinde uygulanacak hukuki sonuçları düzenlemektedir. Tekerrür kurumu, cezanın artırılmasından ziyade infaz rejiminin ağırlaştırılması sonucunu doğuran, ceza politikası bakımından önleyici niteliği ağır basan bir düzenlemedir.
Kanun koyucu bu hükümle bir yandan ceza sorumluluğunun şahsiliği ve kusur ilkesi gibi temel prensipleri korurken, diğer yandan tekrar suç işleyen kişiler bakımından toplumu koruma amacını gözetmiştir. 765 sayılı eski TCK’da tekerrür cezanın artırım nedeni olarak öngörülmüşken, 5237 sayılı yeni TCK’da koşullu salıverilme süresini de etkileyecek şekilde bir infaz rejimi olarak düzenlenmiştir.
Tekerrürün Koşulları
| Koşul | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Kesinleşmiş mahkumiyet | Önceki hükmün kesinleşmiş olması gerekir. İstinaf veya temyiz aşamasındaki kararlar tekerrüre esas alınamaz. | m.58/1 |
| İnfazın tamamlanması aranmaz | Tekerrür uygulanması için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez; ancak sürelerin başlaması infaza bağlıdır. | m.58/1 |
| Süre şartı (5 yıldan fazla hapis) | İnfazdan itibaren 5 yıl içinde yeni suç işlenmelidir. | m.58/2-a |
| Süre şartı (5 yıl veya daha az / adli para) | İnfazdan itibaren 3 yıl içinde yeni suç işlenmelidir. | m.58/2-b |
| Kasıtlı-taksirli ayrımı | Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. | m.58/4 |
| 18 yaş sınırı | Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında tekerrür uygulanmaz. | m.58/5 |
Tekerrüre Esas Olan ve Olmayan Haller
Tekerrüre Esas Olan ve Olmayan Haller
| Durum | Tekerrüre Esas Olur mu? | Açıklama |
|---|---|---|
| Kesinleşmiş mahkumiyet (hapis) | Evet | Süre şartı dahilinde tekerrüre esas alınır. |
| Kesinleşmiş mahkumiyet (adli para) | Evet | İnfazdan itibaren 3 yıl içinde tekerrüre esas alınır. |
| HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) | Hayır | Kesinleşmiş mahkumiyet sayılmaz. |
| Kesinleşmemiş karar (istinaf/temyiz) | Hayır | Masumiyet karinesi gereği tekerrüre esas alınamaz. |
| Taksirli suç + kasıtlı suç | Hayır | Kasıtlı ve taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. |
| Askeri suç + sivil suç | Hayır | Sırf askeri suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. |
| 18 yaş altı işlenen suç | Hayır | Çocuklar hakkında tekerrür hükümleri uygulanmaz. |
| Yabancı mahkeme kararı (genel) | Hayır | Kural olarak tekerrüre esas olmaz. |
| Yabancı mahkeme kararı (istisna suçlar) | Evet | Kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, parada sahtecilik suçlarında tekerrüre esas alınır. |
| Süre dolmuş mahkumiyet | Hayır | 3 veya 5 yıllık süre geçmişse tekerrür uygulanmaz. |
Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi
| Kriter | Genel İnfaz Rejimi | Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi |
|---|---|---|
| Koşullu salıverilme oranı (süreli hapis) | Cezanın 2/3’ü | Cezanın 3/4’ü |
| Koşullu salıverilme (müebbet hapis) | 24 yıl | 30 yıl 6 ay |
| Koşullu salıverilme (ağırlaştırılmış müebbet) | 30 yıl | 39 yıl |
| Denetimli serbestlik (infaz sonrası) | Uygulanmaz | Zorunlu olarak uygulanır |
| Denetimli serbestlik süresi | – | 1 yıldan 5 yıla kadar |
| Seçimlik cezada tercih | Hapis veya adli para cezası tercih edilebilir | Hapis cezasına hükmolunur (m.58/3) |
| Ceza artırımı | – | Ceza artırılmaz; yalnızca infaz rejimi ağırlaşır |
Özel Tehlikeli Suçlular (m.58/9)
Özel Tehlikeli Suçlular (m.58/9)
TCK m.58/9 uyarınca mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve ceza infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin, itiyadi suçlu (alışkanlıkla suç işleyen), suçu meslek edinen kişi veya örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanmasına hükmedilir. Bu düzenleme, tekerrür koşulları oluşmasa dahi toplum için sürekli tehlike oluşturan kişiler bakımından daha sıkı infaz rejiminin uygulanmasını mümkün kılmaktadır.
Madde Gerekçesi
TCK m.58’in madde gerekçesine göre kişinin daha önce işlediği suç nedeniyle belli bir cezaya mahkum edilmiş olmasına rağmen suç işlemede gösterdiği kararlılıkla toplum açısından tehlikeliliğini ifade eden tekerrür, kişi hakkında hükmolunan cezanın infazı sırasında dikkate alınacak bir neden ve infazdan sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasının nedeni olarak görülmüştür. Bu nedenle tekerrür dolayısıyla cezada artırma yapan sistemden vazgeçilmiştir.
Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, önceki mahkumiyetin kesinleşme tarihinin ve infaz süresinin doğru tespit edilmesidir. HAGB kararları kesinleşmiş mahkumiyet sayılmadığından tekerrüre esas alınamaz. Benzer şekilde kesinleşmemiş adli para cezaları ya da infazı tamamlanmamış kararlar bakımından da dikkatli değerlendirme yapılmalıdır. Ayrıca tekerrür otomatik ve mekanik bir uygulama alanı olmayıp somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gereken bir kurumdur.
Şikâyet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma
TCK m.58, ceza türünü ve infaz rejimini düzenleyen genel hükümdür. Bu nedenle şikâyet, uzlaştırma ve dava zamanaşımı; somut olayda tekerrürün uygulandığı suç tipine göre ayrıca değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Tekerrür nedir?
Tekerrür, daha önce kesinleşmiş mahkumiyeti bulunan kişinin belirli süre içinde yeniden suç işlemesidir. TCK m.58 uyarınca tekerrür halinde ceza artırılmaz; ancak infaz rejimi ağırlaştırılır ve mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır.
Tekerrür halinde ceza artırılır mı?
Hayır. 5237 sayılı TCK’da tekerrür dolayısıyla ceza artırımı yapılmaz. Eski 765 sayılı TCK’dan farklı olarak yeni sistemde tekerrür, infaz rejiminin ağırlaştırılması sonucunu doğurur. Koşullu salıverilme oranı 2/3’ten 3/4’e yükselir ve infaz sonrası zorunlu denetimli serbestlik uygulanır.
Kesinleşmemiş karar tekerrüre esas olur mu?
Hayır. Kesinleşmemiş, istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan kararlar tekerrüre esas alınamaz. Bu husus masumiyet karinesinin doğal bir sonucudur. Kişi hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet bulunmadan infaz rejiminin ağırlaştırılması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz.
HAGB kararı tekerrüre esas alınır mı?
Hayır. HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kararı kesinleşmiş mahkumiyet hükmü niteliğinde değildir. Bu nedenle tekerrüre esas alınamaz. Ancak HAGB denetim süresi içinde yeni suç işlenip hüküm açıklanırsa, açıklanan hükmün kesinleşmesiyle tekerrür gündeme gelebilir.
Tekerrür süreleri geçerse ne olur?
Kanunda öngörülen süreler (5 yıldan fazla hapis için 5 yıl, 5 yıl veya daha az hapis/adli para için 3 yıl) infazdan itibaren geçtikten sonra işlenen suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz. Böylece belli süre suç işlemeyen kişinin geçmiş mahkumiyeti sürekli aleyhine kullanılmaz.
Önceki suç ile yeni suç aynı türden mi olmalıdır?
Hayır. TCK m.58’de önceki suç ile yeni suçun aynı türden olma şartı aranmaz. Önemli olan kesinleşmiş bir mahkumiyetin bulunması ve süre şartının sağlanmasıdır. Ancak kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askeri suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür uygulanmaz.
Yabancı mahkeme kararları tekerrüre esas olur mu?
Kural olarak yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler tekerrüre esas olmaz. Ancak kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları bakımından yabancı mahkeme kararları istisna olarak tekerrüre esas alınabilir (m.58/4).
Mükerrirlere özgü infaz rejimi ne anlama gelir?
Mükerrirlere özgü infaz rejiminde koşullu salıverilme oranı genel kuralın (2/3) üzerinde belirlenir ve cezanın 3/4’ünün infaz kurumunda geçirilmesi gerekir. Ayrıca cezanın infazından sonra 1 yıldan 5 yıla kadar zorunlu denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Seçimlik cezalarda hapis cezasına hükmolunması zorunludur.
18 yaşından küçükler hakkında tekerrür uygulanır mı?
Hayır. TCK m.58/5 uyarınca fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz. Bu düzenleme, çocukların yeniden topluma kazandırılması politikasının bir yansımasıdır.
Tekerrür güvenlik tedbiri midir?
Tam anlamıyla güvenlik tedbiri değildir; ancak güvenlik tedbirine benzer önleyici bir fonksiyon taşır. Tekerrür, infaz rejimini ağırlaştırarak failin yeniden suç işlemesini önleme ve kamu düzenini koruma amacı güder. Bu yönüyle maddi ceza hukukundan ziyade infaz hukukunda sonuç doğuran bir kurumdur.
Tekerrür ve Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi İçin Danışmanlık Alın
TCK Madde 58 kapsamında suçta tekerrür, mükerrirlere özgü infaz rejimi, koşullu salıverilme hesabı, denetimli serbestlik ve Yargıtay başvuru süreçleri konusunda uzman bir ceza avukatından hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.