TCK Madde 84 : İntihara Yönlendirme Suçu
İntihara Yönlendirme Suçu – TCK Madde 84
TCK Madde 84 – Özet ve Ceza Bilgisi
Suç: İntihara yönlendirme (azmettirme, teşvik, kararı kuvvetlendirme, yardım etme).
Temel Ceza (m.84/1): 2 yıl – 5 yıl hapis (intihar gerçekleşmese dahi).
İntihar Gerçekleşirse (m.84/2): 4 yıl – 10 yıl hapis.
Alenen Teşvik (m.84/3): 3 yıl – 8 yıl hapis.
Cebir/Tehdit veya Algılama Yeteneği Eksik (m.84/4): Kasten öldürme suçundan sorumluluk.
Fail: Herkes olabilir (özgü suç değildir).
Mağdur: İntihara yönlendirilen kişi.
Şikâyet: Şikâyete tabi değildir, resen soruşturulur.
Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi (m.84/1-2-3); Ağır Ceza Mahkemesi (m.84/4).
Uzlaştırma: Kapsamda değildir.
Suç Türü: Tehlike suçu – mağdurun ölmesi şart değildir.
TCK Madde 84 – Kanun Metni
İntihara yönlendirme
Madde 84- (1) Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) İntiharın gerçekleşmesi durumunda, kişi dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (Mülga ikinci cümle: 29/6/2005 – 5377/10 md.)
(4) İşlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenlerle cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulurlar.
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
Genel Açıklama
Genel Açıklama
TCK m.84 kapsamında intihara yönlendirme suçu; bir kişiyi intihara azmettirme, intihara teşvik etme, kişinin intihar kararını kuvvetlendirme veya kişinin intiharına herhangi bir şekilde yardım etme şeklindeki seçimlik hareketlerden herhangi birinin gerçekleştirilmesiyle oluşur. Korunan hukuki değer kişinin yaşam hakkıdır.
Hukukumuzda kişinin intihara teşebbüs eylemi suç olarak düzenlenmemiştir; ancak dışarıdan gelen müdahale ile bir kişinin intihara yönlendirilmesi suç olarak kabul edilmiş ve cezai yaptırım altına alınmıştır. Bu suçla hedeflenen, maddi veya manevi baskı, teşvik edici sözler, psikolojik yönlendirmeler ya da maddi yardımlar yoluyla başkasının intihar sürecine dahil olan üçüncü kişilerdir. Failin intihar fiilini bizzat gerçekleştirmesi veya mağdurun yaşamına doğrudan müdahale etmesi halinde eylem artık intihara yönlendirme değil kasten öldürme kapsamında değerlendirilir.
Suçun Unsurları
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Fail | Herkes olabilir. Özgü suç değildir; fail olmak için ek bir nitelik aranmaz. |
| Mağdur | İntihara yönlendirilen kişidir. Mağdurun intihar eyleminin anlam ve sonuçlarını algılayabilen biri olması gerekir (m.84/4 hariç). |
| Fiil | Seçimlik hareketli suçtur: azmettirme, teşvik, kararı kuvvetlendirme, yardım etme. Herhangi birinin gerçekleşmesi yeterlidir. |
| Manevi unsur | Doğrudan kast. Fail, mağduru intihara yönlendirdiğini bilerek ve isteyerek hareket etmelidir. Taksirle işlenemez. |
| Netice | Temel halde (m.84/1) intiharın gerçekleşmesi şart değildir (tehlike suçu). İntihar gerçekleşirse m.84/2 uygulanır (neticesi sebebiyle ağırlaşmış hal). |
| Korunan hukuki değer | Kişinin yaşam hakkı (AİHS m.2, Anayasa m.17). |
| Hukuka aykırılık | İlgilinin rızası bu suçta hukuka uygunluk sebebi oluşturmaz; kişi yaşam hakkı üzerinde tasarruf edemez (TCK m.26/2). |
Seçimlik Hareketler ve Ceza Tablosu
| Fıkra | Fiil | Ceza | Görevli Mahkeme |
|---|---|---|---|
| m.84/1 | İntihara azmettirme, teşvik, kararı kuvvetlendirme veya yardım etme | 2 yıl – 5 yıl hapis | Asliye Ceza Mahkemesi |
| m.84/2 | m.84/1 fiilleri sonucunda intiharın gerçekleşmesi (neticesi sebebiyle ağırlaşmış hal) | 4 yıl – 10 yıl hapis | Asliye Ceza Mahkemesi |
| m.84/3 | Başkalarını intihara alenen teşvik (belirsiz sayıda kişiye yönelik) | 3 yıl – 8 yıl hapis | Asliye Ceza Mahkemesi |
| m.84/4 | Algılama yeteneği gelişmemiş/ortadan kaldırılmış kişileri intihara sevk veya cebir/tehdit ile intihara mecbur etme | Kasten öldürme suçundan sorumluluk (TCK m.81-82) | Ağır Ceza Mahkemesi |
İntihara Yönlendirme ile Kasten Öldürme Ayrımı
İntihara Yönlendirme ile Kasten Öldürme Ayrımı
| Kriter | İntihara Yönlendirme (m.84) | Kasten Öldürme (m.81-82) |
|---|---|---|
| Ölüm eylemini gerçekleştiren | Mağdurun kendisi | Fail bizzat |
| Failin rolü | Yönlendirici, kolaylaştırıcı, motive edici | Doğrudan icrai hareket |
| Mağdurun iradesi | Kendi iradesiyle hareket eder (etkilenmiş olsa bile) | İradesi tamamen yok sayılmıştır |
| Cebir/tehdit kullanılmışsa | m.84/4 gereği kasten öldürmeye dönüşür | Doğrudan m.81-82 uygulanır |
| Algılama yeteneği eksikse | m.84/4 gereği kasten öldürmeye dönüşür | Doğrudan m.81-82 uygulanır |
| Örnek | Kişiyi sözlerle intihara ikna etme | Kendini asan kişinin ayağından sandalyeyi çekme |
Teşebbüs, İştirak ve İçtima
İntihara yönlendirme suçu tehlike suçu niteliğindedir ve neticesi harekete bitişik ani suçlardandır. Bu nedenle suça teşebbüs kural olarak mümkün değildir; seçimlik hareketlerden herhangi birinin gerçekleşmesiyle suç tamamlanmış sayılır. İştirak bakımından herhangi bir özellik göstermez; TCK m.37 uyarınca müşterek fail, m.38 uyarınca azmettiren, m.39 uyarınca yardım eden olarak sorumluluk gündeme gelebilir.
Zincirleme suç (TCK m.43) hükümleri uygulanabilir. Bir suç işleme kararının icrası kapsamında aynı kişiye karşı değişik zamanlarda intihara yönlendirme fiilinin tekrarlanması halinde zincirleme suç uygulanır. Tek bir eylemle birden fazla kişinin intihara sürüklenmesi halinde ise aynı neviden fikri içtima hükümleri devreye girer. Ancak m.84/4 kapsamındaki fiillerde fail kasten öldürmeden sorumlu olduğundan bu fıkra için zincirleme suç hükümleri uygulanmaz.
Şikâyet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma
İntihara yönlendirme suçu şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur. Uzlaştırma kapsamında değildir. Dava zamanaşımı süresi, somut olayda uygulanacak cezanın üst sınırına göre TCK m.66 çerçevesinde değerlendirilir. m.84/1 için 8 yıl, m.84/2 ve m.84/3 için 15 yıl zamanaşımı süresi uygulanır. m.84/4 kapsamında kasten öldürme söz konusu olduğundan zamanaşımı süreleri kasten öldürme suçuna göre belirlenir.
TCK Madde 84 – Emsal Yargıtay Kararları
TCK Madde 84 – Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2010/6485, K. 2013/3121
İki kişinin birlikte intihar etmeye karar verdiği olayda, Yargıtay sanığın kararının münhasıran kendi intiharına ilişkin olduğunu, maktulün intiharına yönelik herhangi bir söz veya hareketinin bulunmadığını ve intihar anında tarafların her birinin öncelikle kendisinin intihar etmek istediğinin açıkça anlaşıldığını belirterek mahkumiyet kararını bozmuştur. Bu karar, birlikte intihar kararında hayatta kalan kişinin otomatik olarak sorumlu tutulamayacağını ortaya koymaktadır.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2014/282, K. 2014/1248
Cezaevinde mağdurun yoğun baskı ve zorlamalarla intihar ortamına sürüklendiği olayda, Yargıtay fiilin niteliğinin salt m.84 kapsamında değerlendirilemeyeceğini belirterek ölümün gerçekleşmesi halinde kasten öldürme, engellenmesi halinde öldürmeye teşebbüs, neticenin bizzat sanık tarafından engellenmesi halinde ise kasten yaralama suçundan hüküm kurulması gerektiğini belirtmiştir. Bu karar, fiili ve psikolojik baskıyla intihar ortamına sürüklemenin m.84 değil kasten öldürme/yaralama kapsamında olduğunu açıkça ortaya koymuştur.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2014/4934, K. 2015/3776
Yargıtay, suçtan zarar görenin vekilinin duruşmadaki cezalandırma talebinin katılma isteği niteliğinde olduğunu, bu konuda herhangi bir karar verilmemesinin usule aykırılık teşkil ettiğini belirleyerek hükmü bozmuştur. Ayrıca soruşturmanın eksik bırakılması da bozma gerekçeleri arasında yer almıştır. Bu karar, intihara yönlendirme dosyalarında mağdur yakınlarının katılma haklarının korunması bakımından emsal niteliktedir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İntihara yönlendirme suçunda intiharın gerçekleşmesi şart mıdır?
Hayır. Temel halde (m.84/1) intiharın gerçekleşmesi şart değildir; seçimlik hareketlerden birinin gerçekleşmesiyle suç tamamlanır. İntihar gerçekleşirse m.84/2 kapsamında ceza 4 yıldan 10 yıla kadar hapis olarak ağırlaşır. Bu nedenle m.84/1 tehlike suçu niteliğindedir.
İntihara alenen teşvik ne anlama gelir?
TCK m.84/3 uyarınca belli bir kişiyi hedef almaksızın, belirsiz sayıda kişinin öğrenebileceği şekilde intiharı teşvik eden açıklamalarda bulunulmasıdır. Cezası 3 yıldan 8 yıla kadar hapistir. Aleniyet için aranan ölçüt, fiilin gerçekleştiği koşullar itibarıyla belirli olmayan ve birden fazla kişi tarafından algılanabilir olmasıdır. Sosyal medya paylaşımları da bu kapsamda değerlendirilebilir.
Birlikte intihar kararı alan iki kişiden hayatta kalan sorumlu olur mu?
Somut olaya göre değerlendirilir. Yargıtay, hayatta kalan kişinin kararının münhasıran kendi intiharına ilişkin olması ve diğerinin intiharına yönelik herhangi bir söz veya hareketinin bulunmaması halinde intihara yönlendirme suçunun unsurlarının oluşmayacağına karar vermiştir. Sorumluluk, diğerinin intiharına yönelik azmettirme, teşvik, kararı kuvvetlendirme veya yardım niteliğinde davranış bulunup bulunmadığına bağlıdır.
İntihara yönlendirme ile kasten öldürme arasındaki fark nedir?
Temel ayrım, ölüm eylemini kimin gerçekleştirdiğindedir. İntihara yönlendirmede mağdur kendi iradesiyle (etkilenmiş olsa bile) intihar eylemini gerçekleştirir; fail yönlendirici roldedir. Kasten öldürmede ise fail, ölümü doğuran icrai hareketi bizzat yapar veya mağdurun iradesi tamamen yok sayılmıştır. Cebir/tehdit kullanılmışsa veya algılama yeteneği eksik kişiler söz konusuysa m.84/4 gereği fail kasten öldürmeden sorumlu tutulur.
İntihara yönlendirme suçunda teşebbüs mümkün müdür?
Kural olarak mümkün değildir. İntihara yönlendirme tehlike suçu ve neticesi harekete bitişik ani suçlardandır. Seçimlik hareketlerden herhangi birinin gerçekleşmesiyle suç tamamlanmış sayılır. Mağdurun intihara teşebbüs etmesi ile suça teşebbüs kavramları birbirinden farklıdır.
Mağdurun rızası bu suçta hukuka uygunluk sebebi oluşturur mu?
Hayır. TCK m.26/2 uyarınca ilgilinin rızasının hukuka uygunluk sebebi oluşturabilmesi için kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hak söz konusu olmalıdır. Yaşam hakkı, kişinin üzerinde tasarruf edebileceği bir hak değildir. Bu nedenle mağdurun rızası intihara yönlendirme suçunda sonucu değiştirmez.
İntihara yönlendirme suçu uzlaştırmaya tabi midir?
Hayır. İntihara yönlendirme suçu uzlaştırma kapsamında değildir ve şikâyete tabi olmayıp resen soruşturulur ve kovuşturulur.
Sosyal medya üzerinden intihara yönlendirme suç oluşturur mu?
Evet. İnternet, sosyal medya platformları ve mesajlaşma uygulamaları aracılığıyla da intihara yönlendirme suçu işlenebilir. Siber zorbalık vakalarında mağdur üzerinde yoğun psikolojik baskı kurularak intihara sürüklenmesi halinde TCK m.84 hükümleri uygulanır. Bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen bu suçlarda mesaj kayıtları, paylaşımlar ve dijital delillerin tespiti büyük önem taşır.
İntihara yönlendirme suçunda etkin pişmanlık uygulanır mı?
Hayır. TCK m.84 kapsamında intihara yönlendirme suçunda etkin pişmanlık hükümleri uygulanmaz. Failin mağduru kurtarmaya yönelik çaba göstermiş olması etkin pişmanlık olarak değil, en fazla TCK m.62 takdiri indirim nedeni olarak değerlendirilebilir.
İntihara yönlendirme suçunda HAGB veya erteleme mümkün müdür?
Temel halde (m.84/1) alt sınır 2 yıl hapis olduğundan, alt sınırdan ceza verilmesi ve diğer yasal koşulların sağlanması halinde HAGB veya erteleme kararı teorik olarak mümkündür. Ancak intiharın gerçekleşmesi (m.84/2, 4-10 yıl) veya alenen teşvik (m.84/3, 3-8 yıl) hallerinde ceza miktarları nedeniyle HAGB uygulanma ihtimali oldukça sınırlıdır.
İntihara Yönlendirme Suçu İçin Danışmanlık Alın
TCK Madde 84 kapsamında intihara yönlendirme suçu, kasten öldürme ile suç vasfının ayrımı, neticesi sebebiyle ağırlaşmış hal, alenen teşvik ve Yargıtay başvuru süreçleri konusunda uzman bir ceza avukatından hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.