TCK Madde 88: Kasten Yaralamanın İhmali Davranışla İşlenmesi – 2026
TCK Madde 88 – Özet Bilgi
Suç: Kasten yaralama suçunun (TCK m.86) ihmali davranışla işlenmesi – yaralama neticesini önleme yükümlülüğü bulunan kişinin hareketsiz kalması.
Ceza İndirimi: Verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir (hakimin takdiri).
Garantör (Fail): Neticeyi önleme yönünde hukuki yükümlülüğü bulunan kişi (kanun, sözleşme veya önceki tehlikeli davranıştan kaynaklanan yükümlülük).
Atıf: Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullar (TCK m.83) göz önünde bulundurulur.
Yükümlülük Kaynakları: Kanundan kaynaklanan (ebeveyn-çocuk), sözleşmeden kaynaklanan (bakıcı-hasta), önceki tehlikeli davranıştan kaynaklanan yükümlülük.
Şikâyet: Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir yaralama (m.86/2) kapsamında kalırsa şikâyete tabi; nitelikli hallerde resen soruşturulur.
Uzlaştırma: TCK m.86/1-2 ve m.88 kapsamındaki haller uzlaştırma kapsamında; m.86/3 nitelikli haller uzlaştırma dışında.
Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi.
TCK Madde 88 – Kanun Metni
TCK Madde 88 – Kanun Metni
Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi
Madde 88- (1) Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Bu hükmün uygulanmasında kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullar göz önünde bulundurulur.
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
Genel Açıklama
TCK m.88, kasten yaralama suçunun (TCK m.86) ihmali davranışla işlenmesini düzenler. Ceza hukukunda suçlar yalnızca aktif bir davranışla değil, bazı durumlarda yapılması gereken bir hareketin bilinçli olarak yapılmaması suretiyle de işlenebilir. Bu kapsamda ihmali davranışla kasten yaralama, failin neticeyi önleme yönünde hukuki yükümlülüğü (garantörlük) bulunmasına rağmen bu yükümlülüğe aykırı şekilde hareketsiz kalması ve yaralama neticesinin bu nedenle meydana gelmesidir.
TCK m.88, cezanın üçte ikisine kadar indirilebileceğini öngörerek ihmali davranışla işlenen kasten yaralama suçunda daha hafif bir yaptırım rejimi benimser. Ayrıca madde, kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullara (TCK m.83) atıf yaparak garantörlük yükümlülüğünün ve illiyet bağının tespitinde aynı ölçütlerin uygulanmasını öngörür.
Suçun Unsurları
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Fail (Garantör) | Neticeyi önleme yönünde hukuki yükümlülüğü bulunan kişi. Her ihmali davranış sorumluluk doğurmaz; failin icrai davranışa denk gelen bir yükümlülüğü ihmal etmesi gerekir. |
| Mağdur | Yaralanan kişi. Mağdur olmak için özel bir nitelik aranmaz; ancak mağdurun nitelikleri (altsoy, üstsoy, eş vb.) ceza artırımına etki edebilir (m.86/3). |
| Fiil | İhmali davranış – failin hukuken yapması gereken bir davranışı yapmaması. |
| Netice | TCK m.86 kapsamındaki yaralama neticesi (vücuda acı verme, sağlığın veya algılama yeteneğinin bozulması). |
| Nedensellik bağı (illiyet) | Neticenin, yükümlülüğe aykırı ihmal sonucu meydana gelmesi. Fail yükümlülüğünü yerine getirmiş olsaydı yaralanma meydana gelmeyecek veya daha hafif olacaktıysa illiyet bağı kurulur. |
| Manevi unsur | Kast – failin yaralama neticesini bilerek ve isteyerek kabullendiği (en azından olası kastla) somut delillerle ortaya konulmalıdır. Taksirle sorumluluk m.88 kapsamında mümkün değildir. |
Garantörlük Yükümlülüğünün Kaynakları
| Yükümlülük Kaynağı | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Kanundan kaynaklanan yükümlülük | Failin belirli bir icrai davranışta bulunma yükümlülüğü doğrudan kanundan kaynaklanır. | Annenin çocuğunun kolunu sobaya değmemesi için tedbir alması gerekirken almaması sonucu çocuğun yanması. |
| Sözleşmeden kaynaklanan yükümlülük | Failin belirli bir davranışta bulunma yükümlülüğü sözleşme gereği doğar. | Bakıcının yaşlı kişinin ilaçlarını zamanında vermeyerek sağlığının bozulmasına neden olması. |
| Önceki tehlikeli davranıştan kaynaklanan yükümlülük | Fail, daha önce icra ettiği bir davranışın zararlı sonuçlarını gidermemesi halinde sorumlu tutulur. | Şaka amaçlı sandalyeyi altından çekip arkadaşının düşmesine neden olan kişinin yardım etmemesi. |
| Gönüllü üstlenme | Failin koruma/gözetim yükümlülüğünü gönüllü olarak üstlenmesi. | Öğretmenin gezide öğrencilerini gözetim yükümlülüğünü ihmal etmesi sonucu yaralanma. |
İcrai Davranışla Yaralama ve İhmali Davranışla Yaralama Karşılaştırması
| Kriter | İcrai Davranışla Yaralama (m.86) | İhmali Davranışla Yaralama (m.88) |
|---|---|---|
| Davranış biçimi | Aktif eylem (vurma, itme, yaralayıcı araç kullanma vb.) | Yapılması gereken eylemin yapılmaması (hareketsiz kalma) |
| Fail | Herkes olabilir | Yalnızca garantörlük yükümlülüğü bulunan kişi |
| Ceza | TCK m.86 temel ceza (1 yıl – 3 yıl hapis) | TCK m.86 cezasından üçte ikisine kadar indirim yapılabilir |
| İndirim | Uygulanmaz | Hakimin takdiriyle üçte ikisine kadar indirim (m.88/1) |
| Yükümlülük kaynağı | Genel hukuka uygunluk yükümlülüğü | Kanun, sözleşme, önceki tehlikeli davranış veya gönüllü üstlenme |
| Atıf | Doğrudan m.86 uygulanır | m.83 (ihmali davranışla kasten öldürme) koşulları göz önünde bulundurulur |
Ceza İndirimi ve Hakimin Takdiri
TCK m.88 uyarınca ihmali davranışla kasten yaralama halinde verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Bu indirim zorunlu değil, hakimin takdirine bağlıdır. İndirim oranının belirlenmesinde failin mağdur üzerindeki koruma yükümlülüğünün kapsamı, ihmali davranışın süresi, meydana gelen yaralanmanın ağırlığı ve failin kusur derecesi dikkate alınır. Her ihmali davranış otomatik olarak indirim sebebi sayılmaz; failin gerçekten hukuki bir yükümlülüğe sahip olması ve bu yükümlülüğü bilerek yerine getirmemesi gerekir.
TCK m.88 ile TCK m.83 İlişkisi
TCK m.88, kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullara (TCK m.83) açıkça atıf yapar. Bu atıf, garantörlük yükümlülüğünün tespiti, illiyet bağının kurulması ve ceza indirimi ölçütlerinin belirlenmesinde TCK m.83’teki esasların kıyasen uygulanmasını öngörür. Her iki maddede de failin önleme yükümlülüğünün kaynağı, önlenebilirlik değerlendirmesi ve ihmal ile netice arasındaki nedensellik bağı ortak unsurlardır.
Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2014/4934, K. 2015/3776
İhmali davranışla suçlarda failin neticeyi önleme yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı ve bu yükümlülüğün kaynağının (kanun, sözleşme, önceki tehlikeli davranış, gönüllü üstlenme) somut olayda tartışılması gerektiğini vurgulayarak neticeyi önleme yükümlülüğünün kaynağı araştırılmadan kurulan hükmü bozmuştur.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2016/2678, K. 2017/1521
İhmali davranışla kasten yaralama/ölüm gibi suçlarda ihmalin neticeye etkisinin ve illiyet bağının bilimsel verilerle ortaya konulması; özellikle Adli Tıp raporlarıyla önlenebilirlik değerlendirmesi yapılması gerektiğini belirterek rapor alınmadan kurulan hükmü bozmuştur.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi – E. 2018/2123, K. 2019/4012
Garantörlük yükümlülüğü bulunmayan kişiler bakımından sırf olay yerinde bulunmanın veya müdahale etmemenin TCK m.88 kapsamında sorumluluk doğurmayacağını; failin özel hukuki yükümlülük altında olması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Bu karar, ihmali davranış sorumluluğunun sınırlarını çizen emsal niteliktedir.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi – E. 2015/34245, K. 2016/14198
Sanığın eyleminin ihmali davranışla kasten yaralama suçunu oluşturacağını ve TCK m.86/1, 86/3-b, 87/1-d ve 88. maddeleri uyarınca cezalandırılması gerektiğini belirterek; olayda yasal unsurları oluşmayan ihmali davranışla öldürmeye teşebbüs suçundan hüküm kurulmasının fazla ceza tayini olduğuna karar vermiştir. Bu karar, suç vasfının doğru belirlenmesinin önemini ortaya koymaktadır.
Şikâyet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma
TCK m.88 ile bağlantılı olarak uygulanacak TCK m.86 ve varsa m.87 hükümlerine göre değerlendirilir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir yaralama (m.86/2) kapsamında kalırsa şikâyete tabidir. TCK m.86/1-2 ve m.88 kapsamındaki haller uzlaştırma kapsamındadır; ancak m.86/3 nitelikli haller (üstsoy, altsoy, eş, silahla, kamu görevlisi vb.) uzlaştırma dışındadır. Dava zamanaşımı cezanın üst sınırına göre TCK m.66 çerçevesinde belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İhmali davranışla kasten yaralama ne demektir?
Yaralama neticesini önleme yükümlülüğü bulunan kişinin (garantör) bu yükümlülüğe aykırı şekilde hareketsiz kalması ve yaralama neticesinin bu nedenle meydana gelmesidir. Fail aktif bir eylemle yaralamaz; yapması gereken davranışı yapmayarak neticeye sebebiyet verir.
Her ihmali davranış TCK m.88 kapsamına girer mi?
Hayır. Sorumluluk için failin neticeyi önleme yönünde hukuki bir yükümlülüğü (garantörlük) bulunmalıdır. Yargıtay, sırf olay yerinde bulunmanın veya müdahale etmemenin m.88 kapsamında sorumluluk doğurmayacağını açıkça belirtmiştir. Yükümlülük kanundan, sözleşmeden, önceki tehlikeli davranıştan veya gönüllü üstlenmeden kaynaklanmalıdır.
TCK m.88’de ceza indirimi zorunlu mudur?
Hayır. Ceza üçte ikisine kadar indirilebilir; bu takdiri bir indirimdir. Hakimin indirim yapıp yapmayacağı ve indirim oranı, failin yükümlülüğünün kapsamı, ihmalin süresi, yaralanmanın ağırlığı ve kusur derecesine göre belirlenir.
TCK m.88 ile TCK m.83 arasındaki bağlantı nedir?
TCK m.88, kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullara (TCK m.83) açıkça atıf yapar. Garantörlük yükümlülüğünün tespiti, illiyet bağının kurulması ve önlenebilirlik değerlendirmesinde m.83’teki esaslar kıyasen uygulanır.
Garantör (garantörlük yükümlülüğü) ne demektir?
Garantör, belirli bir kişinin yaşamını veya vücut bütünlüğünü koruma yükümlülüğü altında bulunan kişidir. Bu yükümlülük kanundan (ebeveyn-çocuk), sözleşmeden (bakıcı-hasta, işveren-işçi), önceki tehlikeli davranıştan veya gönüllü üstlenmeden (öğretmen-öğrenci) kaynaklanabilir.
Bu suç uzlaştırmaya tabi midir?
CMK m.253/1-b uyarınca TCK m.86/1-2 ve m.88 kapsamındaki kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi hali uzlaştırma kapsamındadır. Ancak m.86/3 nitelikli hallerin (üstsoy, altsoy, eş, silahla, kamu görevlisi vb.) bulunması durumunda uzlaştırma uygulanmaz.
TCK m.88’de kast nasıl belirlenir?
Failin yükümlülüğe rağmen neticeyi bilerek ve isteyerek kabullendiği (en azından olası kastla) somut delillerle ortaya konulmalıdır. Yargıtay, işyeri sahibinin hukuki sorumluluğu bulunsa dahi doğrudan veya olası kastın ispatlanamadığı hallerde m.88 uygulanmayacağını belirtmektedir.
Önlenebilirlik değerlendirmesi nasıl yapılır?
İhmalin neticeye etkisi ve illiyet bağı bilimsel verilerle ortaya konulmalıdır. Yargıtay, özellikle Adli Tıp raporlarıyla fail yükümlülüğünü yerine getirmiş olsaydı yaralanma meydana gelir miydi veya daha hafif mi olurdu değerlendirmesinin yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
İhmali davranışla neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87) mümkün müdür?
Evet. İhmali davranışla işlenen kasten yaralama sonucunda m.87’deki ağır neticelerden biri meydana gelirse (hayati tehlike, kemik kırığı, organ kaybı vb.) fail hem m.87 hem m.88 hükümlerine göre cezalandırılır. Yargıtay 3. Ceza Dairesi emsal kararında m.86/1, 86/3-b, 87/1-d ve 88. maddelerin birlikte uygulanmasını belirtmiştir.
Görevli mahkeme hangisidir?
TCK m.88 kapsamındaki kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi suçunda genel olarak Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir yaralama (m.86/2) halinde basit yargılama usulü uygulanır.
Kasten Yaralamanın İhmali Davranışla İşlenmesi İçin Danışmanlık Alın
TCK Madde 88 kapsamında ihmali davranışla kasten yaralama, garantörlük yükümlülüğü, ceza indirimi, illiyet bağı değerlendirmesi ve Yargıtay başvuru süreçleri konusunda uzman bir ceza avukatından hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.