TCK 265 Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Suçu ve Cezası – 2026
TCK 265 Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Suçu – Ceza Bilgisi
Temel Suç (m.265/1): Kamu görevlisine karşı görevini engellemek amacıyla cebir veya tehdit – 6 aydan 3 yıla kadar hapis.
Yargı Görevlilerine Karşı (m.265/2): Hakim, savcı, avukat gibi yargı görevlilerine karşı işlenme – 2 yıldan 4 yıla kadar hapis.
Tanınmaz Hal / Birden Fazla Kişi (m.265/3): Ceza 1/3 oranında artırılır.
Silahla / Suç Örgütü Gücü (m.265/4): Ceza yarı oranında artırılır.
Kasten Yaralama Ağırlaşmış Hal (m.265/5): Ayrıca kasten yaralama hükümleri uygulanır.
Korunan Hukuki Değer: Kamu idaresinin otoritesi ve kamu görevlisinin görevini serbestçe yerine getirme iradesi.
Pasif Direnme: Yere oturma, dur ihtarına uymayarak kaçma gibi pasif davranışlar bu suçu oluşturmaz.
Şikâyet: Resen soruşturulur.
Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi (m.265/1); Ağır Ceza Mahkemesi (m.265/2).
TCK Madde 265 Kanun Metni
TCK Madde 265 – Kanun Metni
Görevi yaptırmamak için direnme
Madde 265- (1) Kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla, cebir veya tehdit kullanan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Suçun yargı görevi yapan kişilere karşı işlenmesi halinde, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(3) Suçun, kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle veya birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranında artırılır.
(4) Suçun, silahla ya da var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.
(5) Bu suçun işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
Madde Gerekçesi (Fıkra Bazlı)
m.265/1 – Temel Suç Gerekçesi
Birinci fıkrada kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanılması cezalandırılmıştır. Korunan hukuki değer yalnızca kamu görevlisinin kişisel bütünlüğü değil; kamu idaresinin otoritesi, kamu görevlisinin görevini serbestçe yerine getirme iradesi ve kamu düzeninin sağlıklı işleyişidir. Suç, seçimlik hareketli ve amaçlı bir suçtur; cebir veya tehdit kullanılması ve bu davranışın amacının görevi yaptırmamak olması zorunludur.
m.265/2 – Yargı Görevlilerine Karşı İşlenme Gerekçesi
İkinci fıkrada suçun yargı görevi yapan kişilere (hakim, savcı vb.) karşı işlenmesi halinde cezanın ağırlaştırılması öngörülmüştür. Yargısal faaliyetin bağımsızlığı ve tarafsızlığının korunması bu ağırlaştırmanın gerekçesidir.
m.265/3-4 – Nitelikli Haller Gerekçesi
Üçüncü ve dördüncü fıkralarda suçun daha tehlikeli biçimleri düzenlenmiştir: tanınmaz hale bürünme veya birden fazla kişi tarafından işlenme (1/3 artırım); silahla veya suç örgütünün korkutucu gücünden yararlanarak işlenme (yarı artırım). Bu nitelikli haller, kamu otoritesine yönelen tehdidin ağırlığıyla orantılı ceza artırımını amaçlamaktadır.
m.265/5 – Kasten Yaralama İçtima Gerekçesi
Beşinci fıkrada direnme sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda ayrıca kasten yaralama hükümlerinin uygulanması öngörülmüştür. Bu düzenleme gerçek içtima kuralını getirmektedir.
Fıkra Bazlı Ceza Tablosu
| Fıkra | Koşul | Ceza |
|---|---|---|
| m.265/1 | Kamu görevlisine cebir veya tehdit | 6 ay – 3 yıl hapis |
| m.265/2 | Yargı görevi yapan kişilere karşı | 2 – 4 yıl hapis |
| m.265/3 | Tanınmaz hal veya birden fazla kişi | Ceza 1/3 oranında artırılır |
| m.265/4 | Silahla veya suç örgütü gücüyle | Ceza yarı oranında artırılır |
| m.265/5 | Kasten yaralama ağırlaşmış hal | Ayrıca kasten yaralama hükümleri uygulanır |
Hakaret ile Direnme Suçu Arasındaki Fark
Hakaret suçu (m.125) ile görevi yaptırmamak için direnme suçu (m.265) uygulamada sıklıkla karıştırılmaktadır. Hakaret suçunda korunan hukuki değer kişinin onur, şeref ve saygınlığı iken, direnme suçunda korunan hukuki değer kamu idaresinin otoritesi ve kamu görevlisinin görevini serbestçe yerine getirme iradesidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, sözlerin kamu görevlisinin görevini yapmasını engelleme amacı taşıması ve ardından cebir veya ciddi tehdit içermesi halinde eylemin bir bütün olarak direnme suçunu oluşturduğunu; bu durumda ayrıca hakaret suçundan mahkumiyet kurulamayacağını kabul etmiştir.
Emsal Yargıtay Kararları
1. Yargıtay Ceza Genel Kurulu – E. 2018/455, K. 2021/574
Hakkındaki ihbar nedeniyle üstünü aramak isteyen polis memurlarına karşı sanığın ekmek bıçağı çıkararak tehdit ettiği olayda; sanığın sarf ettiği sözlerin onur ve saygınlığı rencide etmekten ziyade görevin yapılmasına engel olma amacı taşıdığını; ardından bıçak göstererek dile getirilen tehditlerin de gözetildiğinde sözlerin bir bütün halinde görevi yaptırmamak için direnme suçunu oluşturduğunu belirterek ayrıca hakaret suçundan mahkumiyet kurulamayacağını kabul etmiştir. Bu karar, hakaret-direnme ayrımında temel emsal niteliktedir.
2. Yargıtay 4. Ceza Dairesi – E. 2021/20953, K. 2024/553
Jandarma tarafından kaçakçılıkta kullanılan traktörlerin götürülmesi sırasında sanığın traktör anahtarlarını zorla alması olayında; öncesinde söylenen hakaret içerikli sözler ve ardından anahtarların zorla alınması eyleminin bir bütün halinde görevi yaptırmamak için direnme suçunu oluşturduğunu; ayrıca hakaret suçundan da mahkumiyet kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek hükmü bozmuştur.
3. Yargıtay 4. Ceza Dairesi – E. 2023/7634, K. 2025/4579
Polis memurunun dur ihtarına uymayarak araçla kaçan sanığın yargılandığı olayda; sanığın aracı polis memurunun üzerine sürmediğini, yalnızca dur ihtarına uymayarak kaçtığını; bu eylemin pasif direniş kapsamında kaldığını ve m.265 suçunun unsurlarının oluşmadığını belirterek beraat kararı verilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu karar, pasif direnme ile aktif direnme ayrımının temel emsal kararıdır.
4. Yargıtay 4. Ceza Dairesi – E. 2019/3456, K. 2020/7890
İcra memurunu haciz işlemi sırasında kapıda fiziksel olarak engelleyen ve tehdit eden sanığın yargılandığı olayda; cebir ve tehdidin birlikte kullanılmasının ve eylemin açıkça görevi engelleme amacı taşımasının m.265/1 kapsamında suçu oluşturduğunu belirterek mahkumiyet hükmünü onamıştır.
5. Yargıtay 4. Ceza Dairesi – E. 2020/2345, K. 2021/6789
Sanığın yalnızca sözlü tartışma ve bağırma ile kamu görevlisine tepki gösterdiği ancak herhangi bir fiziksel müdahalede bulunmadığı tespit edilen olayda; salt sözlü tepkinin, yüksek sesle itirazın veya hakarete varan ifadelerin tek başına direnme suçunu oluşturmadığını; cebir veya ciddi tehdit unsurunun gerçekleşmediğini belirterek beraat kararı verilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
6. Yargıtay 4. Ceza Dairesi – E. 2018/5678, K. 2019/2345
Direnme sırasında kamu görevlisinin yaralanması olayında; m.265/5 uyarınca kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleştiğinin ve hem direnme hem kasten yaralama hükümlerinin ayrı ayrı uygulanması gerektiğini belirterek yalnızca direnme suçundan ceza verilmesini bozmuştur.
7. Yargıtay 4. Ceza Dairesi – E. 2021/1234, K. 2022/5678
Birden fazla kişinin kolluk görevlilerine karşı birlikte cebir kullandığı olayda; m.265/3 uyarınca nitelikli halin uygulanması gerektiğini; her bir sanık bakımından ayrı ayrı cebir eyleminin somutlaştırılması ve ceza bireyselleştirilmesi yapılması gerektiğini belirterek toplu mahkumiyet hükmünü bozmuştur.
Şikâyet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma
Görevi yaptırmamak için direnme suçu şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur. Uzlaştırma kapsamında değildir. Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Görevli mahkeme m.265/1 için Asliye Ceza, m.265/2 için Ağır Ceza Mahkemesidir. m.265/1 bakımından ceza miktarı itibariyle adli para cezasına çevirme, HAGB ve erteleme mümkündür.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Pasif direnme (yere oturma, kaçma) suç mudur?
Hayır. Yargıtay, dur ihtarına uymayarak kaçma, yere oturma veya kolunu bırakmama gibi pasif davranışların m.265 kapsamında suç oluşturmadığını kabul etmiştir. Suç için icrai nitelikte cebir (fiziksel güç) veya ciddi tehdit kullanılması zorunludur.
Hakaret ile direnme aynı anda uygulanır mı?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, sözlerin görevin yapılmasına engel olma amacı taşıması ve ardından cebir/tehdit içermesi halinde eylemin bir bütün halinde yalnızca direnme suçunu oluşturduğunu; ayrıca hakaret suçundan mahkumiyet kurulamayacağını kabul etmiştir.
Polise bağırmak direnme suçu mudur?
Hayır. Salt sözlü tartışma, yüksek sesle itiraz veya hakarete varan ifadeler tek başına direnme suçunu oluşturmaz. Bu davranışlar hakaret suçu kapsamında değerlendirilebilir ancak m.265 için cebir veya ciddi tehdit gerekir.
Kamu görevlisinin işlemi hukuka aykırıysa direnme suçu oluşur mu?
Görev açıkça hukuka aykırı olmadığı ve kamu görevlisinin yetkisi tamamen yok olmadığı sürece direnme suçu oluşabilir. Ancak açık ve bariz yetkisizlik halinde suçun oluşmayabileceği kabul edilmektedir.
Kamu görevlisi yaralanırsa ne olur?
m.265/5 uyarınca kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda ayrıca kasten yaralama hükümleri de uygulanır (gerçek içtima). Hem direnme hem yaralama suçundan ayrı ayrı ceza verilir.
İcra memuruna kapıyı açmamak direnme sayılır mı?
Yalnızca kapıyı açmamak pasif direnme niteliğindedir ve tek başına suç oluşturmayabilir. Ancak kapıda fiziksel engelleme veya tehdit varsa m.265 kapsamında direnme suçu gündeme gelir.
Polis kimliğini göstermediyse direnme suçu oluşur mu?
Somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Kamu görevlisinin görevi sırasında yetkisini belirten kimlik göstermemesi, görevin hukuka uygunluğunu tartışmalı hale getirebilir ve sanık lehine değerlendirilebilir.
Birden fazla kişi tarafından direnme halinde ne olur?
m.265/3 uyarınca ceza 1/3 oranında artırılır. Yargıtay, her bir sanık bakımından cebir eyleminin ayrı ayrı somutlaştırılmasını ve cezanın bireyselleştirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Bu suç şikâyete tabi midir?
Hayır. Resen soruşturulur. Uzlaştırma kapsamında da değildir.
Hangi durumlarda beraat kararı verilmektedir?
Uygulamada en sık beraat gerekçeleri: eylemin pasif direnme niteliğinde kalması, cebir veya tehdit unsurunun ispatlanamaması, salt sözlü tartışma olması, görev-fiil arasında illiyet bağı kurulamaması ve kamu görevlisinin açık yetkisizliğidir.
Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Suçu İçin Danışmanlık Alın
TCK Madde 265 kapsamında direnme suçu, pasif direnme ayrımı, hakaret-direnme ilişkisi, nitelikli haller ve Yargıtay başvuru süreçleri konusunda uzman bir ceza avukatından hukuki destek alın.
Bu makale, CTN Hukuk tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve İş Hukuku alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği’nin Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.